است - / اين واقعيت تاريخى را پذيرفتهاند ، اگر چه تعداد دانشمندان اهل سنّت كه تصريح دارند وى همان مهدى موعود است نيز كم نيست « 1 » .
حاصل تحقيق
حال به آخرين قسمت از بحث خود كه همان ثبت نتايج حاصل از اين بحث مىباشد رسيدهايم :
1 . اصل نظريهء ايمان به آمدن مصلح جهانى در آخرالزمان و برپا شدن دولت عدل كه سعادت حقيقى را براى همه بشريت محقق مىكند به ريشههايى در فطرت انسان مستند مىشود كه از غريزهء كمال جويى انسان سرچشمه مىگيرد ، به همين دليل است كه مىبينيم جريانات مختلف انديشه انسانى حتى انديشههاى مادى گرايانه بر حتميت تحقق اين روز موعود اتفاق نظر دارند . اما انديشه دينى بر اساس تواتر بشارتهاى آسمانى در كتابهاى اديان مختلف بر اين مسأله اتفاق نظر پيدا كردهاند . پس نمىتوانيم گمان بعضى از مستشرقان را كه اين انديشه را مستند به خرافات و اساطير كردهاند قبولنمود .
2 . اعتقاد به زندگانى طولانى مهدى موعود در پس پردهء غيبت كه عقيدهء
هامش
( 1 ) . شيخ قندوزى حنفى در ينابيع المودة بسيارى از دانشمندان اهل سنّت را نام مىبرد كه همگى عقيده دارند مهدى موعود همان پسر امام حسن عسكرى عليه السلام بوده و او زنده و غايب است چنان كه ميرزاى نورى نيز در كتاب كشف الاستار چهل عالم از اهل سنّت را نام برده و تصنيفات آنها در اين رابطه را نقل نموده است ، علامه نجم الدين عسكرى در كتاب خود المهدى و الموعود المنتظر عليه السلام عند علماء اهل السنّة و الامامية نيز به همين كار دست زده است سيد ثامر عميدى در جلد اول از كتاب خود « دفاع عن الكافى » ، سيد امين آملى در جلد 5 « المجالس السّنيّة » و استاد دُخَيِّل در كتاب « الامام المهدى عليه السلام » نظريات و تصريحات دانشمندان اهل سنّت را در اين رابطه گردآورى نمودهاند .