مفسران مذاهب مختلف اسلامى تصريح كردهاند كه اين وعدهء محققالوقوع فقط در زمان مهدى موعود به تحقق مىرسد ؛ آنجا كه اسلام بر همهء اديان برترى پيدا كرده شرق و غرب را فرا خواهد گرفت « 1 » . و دولت جهانى اسلام برپا مىشود ؛ زيرا مراد از واژهء اظهار در آيات قرآن ، پيروزى و استيلا است نه اينكه صرفاً با دلايل و براهين تنها در عرصهء نظرى پيروز مىگردد ، چرا كه چنين پيروزى هميشه براى اسلام فراهم بوده است و بشارت خداوند بر امرى تعلق مىگيرد كه در آينده واقع خواهد شد . فخر رازى هم در تفسير خود به همين مطلب استدلال كرده است « 2 » .
2 . جانشينى مؤمنان صالح
الف : « وَ لَقَدْ كتَبْنَا فى الزَّبُورِ مِن بَعْدِ الذِّكْرِ أَنَّ الأَرْض يَرِثُهَا عِبَادِي الصالِحُونَ » ؛
و در حقيقت ، در زبور پس از تورات نوشتيم كه زمين را بندگان شايسته ما به ارث خواهندبرد « 3 » .
ب : « وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ ءَامَنُوا مِنكمْ وَ عَمِلُوا الصالِحاتِ لَيَستَخْلِفَنَّهُمْ في الأَرْضِ كمَا استَخْلَف الَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ وَ لَيُمَكِّنَنَّ لهُمْ دِينهُمُ الَّذِى ارْتَضى لهُمْ وَ لَيُبَدِّلَنهُم مِّن بَعْدِ خَوْفِهِمْ أَمْناً يَعْبُدُونَني لا يُشرِكُونَ بي شيْئاً وَ مَن كفَرَ بَعْدَ ذَلِك فَأُولَئك هُمُ الْفَاسِقُونَ » ؛
خدا به كسانى از شما كه ايمان آورده و كارهاى شايسته كردهاند ، وعده داده است كه حتماً آنان را در زمين جانشين قرار دهد ؛ همان گونه كه كسانى را كه پيش از آنان بودند جانشين [ خود ] قرار داد ، و آن دينى را كه برايشان پسنديده است به سودشان مستقر كند ، و بيمشان را به ايمنى
هامش
( 1 ) . تفسير قرطبى 8 / 12 ، تفسير كبير 16 / 40 ، روايات از طرق اهل بيت ( عليهم السلام ) نيز در رابطه بااختصاص تحقق اين وعده به عصر مهدى موعود بسيار زياد است .
( 2 ) . تفسير كبير 16 / 40 .
( 3 ) . انبيا / 105 .