خداوند بندههاى خود را به گناهان مجبور مىكند ؟ امام صادق عليه السّلام فرمود : « خدا از اين عادلتر است » به آن حضرت عرض شد : آيا كار را يكسره به آنها واگذارده ؟
در پاسخ فرمود : « خدا عزيزتر و مسلّطتر بر آنها است از اينكه آنها را كاملا به خود وانهد » و باز از آن حضرت روايت شده كه فرمود : مردم دربارهء عقيده به « قدر » بر سه گونهاند : يكى پندارد كار به دو واگذار است و او خدا را در تسلّطش سست دانسته و به هلاكت است ، يكى پندارد خدا جلّ و عزّ بندهها را بر معصيتها مجبور كرده ، و بدانها تكليف بيرون از طاقت و توان نموده . او هم خدا را در حكم خود ستمپيشه دانسته و به هلاكت است ، و يكى معتقد است خدا به بندههايش تكليفى كرد و به اندازهء طاقت و تكليف بيرون از حدّ طاقت نكرده ، و چون كار خوب كند خدا را سپاس گويد ، و چون كار بد كند از خدا آمرزش خواهد . اين مسلمانى است بالغ و درست - پس خبر داده كه هركس پيرو عقيدهء جبر و تفويض و بدانها معتقد باشد بر خلاف حق است .
من اكنون جبرى را كه هركس بدان معتقد باشد ، دچار خطا است شرح دادم و هركس هم پيرو عقيدهء تفويض است دچار باطل است ، و حق منزلهء ميان ايندو منزله است . « 1 »
3 . از ميراث فقهى امام هادى عليه السّلام
1 . از خيران خادم روايت شده است كه گفت : به آن مرد - يعنى امام هادى - صلوات اللّه عليه - نامهاى نوشته و از آن حضرت در رابطه با لباسى كه شراب يا گوشت خوك به آن اصابت كرده سؤال كردم كه آيا نماز خواندن در آن جايز است يا نه ؟ چراكه اصحاب ما در اين مسأله اختلاف نموده ، بعضى از آنها مىگويند : در آن نماز بخوان ، چراكه خداوند متعال فقط خوردن شراب را
هامش
( 1 ) . اين نامه را به صورت كامل مىتوانيد در تحف العقول ، احتجاج و بحار الانوار 50 / 68 مطالعه فرماييد .