مبحث اوّل : اصحاب امام هادى عليه السّلام و روايتكنندگان حديث آن حضرت
امام هادى عليه السّلام به دليل تنوّع فرهنگ و معارف فراگيرش همواره مقصد و مراد جويندگان دانش بوده است . چراكه آن حضرت در همهء دانشها تخصّص داشته ، در تفسير قرآن كريم خبره و كارآزموده و در فقه اسلامى با همهء بخشها و سطوح آن ماهر و چيرهدست بوده است .
اصحاب آن حضرت به اعتبار ارتباط با اهلبيت عليهم السّلام ، در ميان امّت اسلام نمونهء خط رسالت بودهاند ، آنان احاديث آن حضرت را روايت كرده ، در كتابهاى اصول « 1 » ، آن احاديث را به رشتهء تحرير و تدوين درآوردند . آنان به واسطهء تدوين ميراث علمى ائمّهء اطهار عليهم السّلام حقّ بزرگى بر جهان اسلام دارند .
چراكه اگر آنان اين كار را انجام نمىدادند ، ثروت بسيار عظيم و اصيلى كه مشتمل بر ابداعات بوده از مسلمانان ضايع مىگرديد . ثروتى كه همگام با پيشرفتهاى فكر بشرى و بلكه مقدّم بر آن بوده است .
لازم به ذكر است كه بسيارى از ويژگىهاى عملى حضرت امام هادى عليه السّلام را مىتوان در خلال فعاليتهاى پيروان مورد اعتماد آن حضرت مشاهده نمود ، و هرچه شرايط بر امام هادى عليه السّلام سختتر مىشده ، آن حضرت بيشتر وادار به پنهانكارى در عمل مىگرديد ، اين حقيقت عمق بيشترى مىيافت .
اكنون خلاصهاى از زندگىنامه بعضى از اصحاب امام هادى عليه السّلام را كه بر اساس حروف الفبا مرتّب شده است در ذيل مىآوريم :
هامش
( 1 ) . منظور از كتابهاى اصول كتابهايى است كه توسط اصحاب ائمه نوشته شده و در آن روايات اهلبيت عليهم السّلام جمعآورى شده بود دانشمندان شيعه خبر از تدوين چهارصد كتاب با عنوان اصول اربعمأة دادهاند كه همهء آنها در اثر حوادث ناگوار روزگار نابود شدهاند و آنچه اكنون از كتابهاى روايى به دست ما است باقىماندهء آن اصول مىباشد .