از همينجا است كه از بسيارى تعداد اصحاب حضرت امام هادى عليه السّلام كه با آن حضرت در ارتباط بوده و از آن حضرت حديث نقل كردهاند - و يكى از كسانى كه دربارهء تاريخ زندگى اين امام بزرگوار تحقيق كرده تعداد آنها را به سيصد و چهل و شش نفر رسانده است - بايد دريافت كه عليرغم چنين شرايط سخت و دشوارى ، وسعت فعاليتهاى حضرت امام هادى عليه السّلام ، و عظمت كار اين امام بزرگوار تا چه اندازه بوده است كه با فعاليتهاى سرّى و منظم خود همهء اين گردنهها را پشت سر گذاشته ، توانست با زمينهسازى فكرى ، عقيدتى و نفسى براى عصر غيبت كه بهزودى در راه بود اهداف خود را به تحقق برساند .
آن حضرت به صورتى مستمر مراقب همهء رويدادها بوده ، براى هرشرايط جديدى گامها و فعّاليتهاى جديد و مطابق با آن شرايط ، ارائه مىنمود . آن حضرت دائما پيشرفتهاى مدنى را كه امّت اسلام بر قلّههاى آن قرار داشتند مدنظر داشته ، همواره مىكوشيد تا گروه شيعيان صالح هميشه در جايگاه رهبرى و اوج آن پيشرفتها قرار داشته باشند و چنين نيز بود . از همين ديدگاه سزاوار است كه آنچه از ميراث علمى و آموزههاى مكتب آن حضرت به دست ما رسيده را مورد مطالعه و بررسى قرار دهيم .
احاديث آن حضرت در اين بخش به دو بخش تقسيم مىشود .
اوّل : مكتب يا دانشگاه امام هادى عليه السّلام كه در اصحاب و روايتكنندگان حديث آن حضرت نمود پيدا مىكند .
دوّم : ميراث فكرى و علمى آن حضرت كه به صورت مكتوب يا روايت شده مىباشد .
أعلام الهداية ( پيشوايان هدايت ) ( فارسى ) — صفحة 298
مساهمون: منذر حكيم
ص٢٩٨