طول زمان در زمينهء فهم رسالت و شريعت پيدا مىشد پاسخ داده ، به روبرو شدن با جريانهاى منحرف فكرى وارداتى ، جريانهاى منحرف سياسى و شخصيتهاى به ظاهر علمى منحرفى كه آلت دست و تأييدكنندهء حكومت حاكمان منحرف بودند ، همت گماشتند .
آنان براى رهبرى منحرفى كه قدرت را در دست داشت ، از جهت فكرى ، اخلاقى و سياسى جايگزين مناسبى ارائه كردند كه در رهبرى مشروع اهلبيت عصمت و طهارت عليهم السّلام ظهور و بروز پيدا مىكرد . اين اشخاص ميزان شناخت مردم از اهلبيت عليهم السّلام و ايمان امت نسبت به آنان را افزايش داده و آنان را به امامت و رهبرى ائمه عليهم السّلام برمىانگيختند .
علاوهبر اين امور ، وارد شدن خود ائمه عليهم السّلام به عرصهء زندگى عموم مردم و ارتباط مستقيم با آنان و ايجاد رابطهء عاطفى با قشر وسيعى از مسلمانان خود عامل مضاعفى در اين راه بود . رهبرى مردمى فراگيرى كه اهلبيت عليهم السّلام قرنها از آن بهرهمند بودند تصادفا يا بهواسطهء انتساب به پيامبر صلّى اللّه عليه و آله بهوجود نيامده بود ، چراكه بسيار بودند افراد ديگرى از منسوبان پيامبر صلّى اللّه عليه و آله كه از چنين جايگاهى برخوردار نگرديدند ، زيرا امت اسلام منزلت رهبرى خود را مجانى به كسى نمىدهند و تا كسى در عرصههاى مختلف مشكلات ، غمها و مسائل مورد توجه مردم از خود سخاوتمندانه مايه نگذارد ، به رتبهء حكومت بر دلها نايل نخواهد شد .
چنين بود كه اسلام ، عليرغم تغيير و مسخشدگى راهكارهاى پياده شدن عملى ، از حيث نظرى سالم از انحراف باقى ماند . امت اسلامى نيز به امتى بدل گرديد كه در برابر هجوم فكرى و سياسى بيگانگان ايستادگى كرده ، توانست در درازمدت قدرت خود را بازيابد كه آثار آن را حتى پس از قرنهاى سقوط و از همگسيختگى ، در قرن معاصر نيز مشاهده مىكنيم .
أعلام الهداية ( پيشوايان هدايت ) ( فارسى ) — صفحة 102
مساهمون: منذر حكيم
ص١٠٢