فدك را از علويان مصادره كرده بودند تا بدين وسيله ، علويان در تنگناى اقتصادى قرار گرفته ، بر اثر فقر نتوانند با حاكمان وقت به مبارزه بپردازند ، مأمون ، علويان را از زير بار سنگين تنگناى اقتصادى وارهاند و آنان را بىنياز كرد . همين امر سبب شد تا مردم او را شيعه بپندارند .
ب ) برتر خواندن امام على بن ابى طالب عليه السّلام بر ديگر صحابه اقدام ديگر مأمون بود . او در اين راستا دست به اقدامى مخاطرهآميز زد و به طور رسمى ، على بن ابى طالب عليه السّلام را از ساير صحابه برتر خواند . او همچنين فرمان داد تا از قدر و منزلت اموى ساختهء معاوية بن ابى سفيان كاسته ، شأن و مقام او را پايين آورند .
دو اقدام فوق ، از مهمترين برنامههايى بود كه مأمون عملى كرد و سبب شد تا غالب مردم او را شيعه بدانند . اين اقدام مأمون در ميان خليفگان سابقه نداشت ، چرا كه خليفههاى پيش از او همواره مقام امامان عليهم السّلام را ناچيز شمرده ، مىكوشيدند تا از منزلت و قدر آنان بكاهند و صحابه را بر آن بزرگواران مقدم بدارند .
ج ) تعيين امام رضا عليه السّلام به عنوان ولىعهد ؛ اين اقدام به اين معنى بود كه مأمون ، خلافت را از بنى عباس گرفته و به علويان داده است .
تمام اين اقدامهاى مأمون صرفا براى استحكام بخشيدن به قدرت و حمايت و حفاظت از سياستها ، برنامهها و اغراض خود بود و او با اين كارها اهداف خود را دنبال مىكرد . براى روشنتر شدن مطلب ، شواهدى در اينباره ارائه مىكنيم :
نخست : مأمون با ديگر افراد عباسى كه به امين متمايل بودند ، سخت در چالش بود ، چرا كه مادرش زبيده بخشندهترين مردم و از بنى عباس بود ، اما
أعلام الهداية ( پيشوايان هدايت ) ( فارسى ) — صفحة 89
مساهمون: منذر حكيم
ص٨٩