آسمانها و زمين از آن خداست و شما جز خدا سرورى و ياورى نداريد ؟
امام جواد در تفسير دو آيهء ياد شده فرموده است : « هر آيهاى را نسخ كنيم » به اين معناست كه آن را از ميان برمىداريم و « يا آن را به [ دست ] فراموشى بسپاريم » ؛ يعنى اصل آن را زدوده ، از حافظهها و يادها و نيز از قلب محمد - پاك مىگردانيم ، چرا كه خداوند خطاب به پيامبرش فرموده است :
« سَنُقْرِئُكَ فَلا تَنْسى * إِلَّا ما شاءَ اللَّهُ إِنَّهُ يَعْلَمُ الْجَهْرَ وَ ما يَخْفى »
« 1 » ما به زودى [ آيات خود را ] بر تو خواهيم خواند ، تا فراموش نكنى . جز آنچه خدا خواهد » كه تفسير اين آيه چنين است كه :
اگر خداوند بخواهد آن را به فراموشى بسپارد ، از ياد و خاطر تو مىزدايد .
تفسير اين قسمت از آيه كه مىفرمايد « بهتر از آن را مىآوريم » اين است كه : چيزى جايگزين آن مىكنيم كه براى شما بهتر باشد .
آنگاه امام جواد عليه السّلام فرمود : مورد دوم كه جايگزين حكم نخستين است پاداش بيشترى براى شما دارد و مصلحتى برتر از آيهء نسخ شده يا همانند آن براى شما دارد و بدين معناست كه : هرچه را منسوخ يا تبديل كنيم بىترديد مصالح شما را در نظر داريم .
[ سپس امام عليه السّلام فرمود : ] خداوند خطاب به محمد صلّى اللّه عليه و آله و سلم فرمود : « مگر ندانستى كه خداوند بر هركارى تواناست ؟ » . اين بدان معناست كه خداوند تواناست و مىتواند [ هرچه را بخواهد ] منسوخ كند .
در دنبالهء آيه مىفرمايد : « مگر ندانستى - اى محمد - كه فرمانروايى آسمانها و زمين از آن خداست ؟ « [ پس ] همو به تدبير ، [ اداره و ] مصالح آنها آگاه است و هموست كه با علم خود به تدبير امور شما مىپردازد « و شما جز
هامش
( 1 ) . اعلى / 6 - 7 .