معطوف منشأ اين دانشها كنيم و دريابيم چنين دانشى از امامى عليه السّلام به دست ما رسيده كه از به دو تولد تا آغاز امامتش - كه به يك دهه نمىرسيد - آنچنان در عرصهء دانش درخشيده است ، بىترديد آن را چالشى آشكار با حريفان و مدعيان دانش خواهيم يافت .
در بحثهاى گذشته به گوشههايى از تراث علمى امام جواد عليه السّلام اشاره شد و در اين بخش و به منظور كامل كردن مطلب و نيز اتمام بحث به موارد ديگرى از اين درياى ژرف كه بخشى از زندگى علمى امام جواد عليه السّلام را نشان مىدهد مىپردازيم .
1 . ميراث تفسيرى
الف ) از داوود بن قاسم جعفرى نقل شده است كه گفت : « به ابو جعفر عليه السّلام گفتم : فدايت گردم ، معنى « صمد » چيست ؟
فرمود : السيد المصمود إليه في القليل و الكثير ؛ [ صمد ] سرور و مهترى است كه در [ نيازها و مسائل ] خرد و كلان به دو رجوع شود [ و جز او گشايشگرى نباشد ] » . « 1 »
ب ) نيز از او نقل شده است كه گفت : « از ابو جعفر ثانى عليه السّلام پرسيدم : معنى « واحد » چيست ؟
فرمود : « الذي اجتماع الألسن عليه بالتوحيد ، كما قال الله - عز و جل -
« وَ لَئِنْ سَأَلْتَهُمْ مَنْ خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ لَيَقُولُنَّ اللَّهُ ؛
« 2 »
همانى است كه زبانها بر يگانگىاش متفق هستند و خداى - عز و جل - مىفرمايد : « اگر از آنان بپرسى : آسمانها و زمين را چه كسى آفريد ؟ قطعا خواهند گفت : آنها را خداى آفريد .
هامش
( 1 ) . كافى 1 / 123 .
( 2 ) . لقمان / 25 .