ژرفناك بودن آن اعتراف دارند - خبرى نبود .
در روزگارى كه حاكمان ستمگر عباسى و اموى امامان معصوم عليه السّلام را تحت شديدترين محدوديتها قرار مىدادند و ارتباط با آنان را منع مىكردند تا امت اسلامى را از دنبالهروى آنان و پيروى از ايشان بازدارند ، پاىبندى ياران امامان عليه السّلام كه در آن دورههاى سخت ، با امامان رابطه داشته و در تدوين احاديث آن بزرگان مىكوشيدند ، شايستهء قدردانى و افتخار است .
اين عالمان و راويان كه از ياران امامان بودند ، آنچنان زير فشار قدرت حاكم قرار داشتند كه نمىتوانستند به طور صريح از امامى نام ببرند كه از وى حديثى يا مطلبى داشتند ، با اشاره و بيان برخى اوصاف آن امام ، او را معرفى كرده ، حديث يا مطلب خود را از او بازمىگفتند . از آنرو اين پنهانكارى صورت مىگرفت كه زندان و مرگ در انتظار كسانى بود كه از امامان مطلبى نقل مىكردند .
از آنجا كه امام جواد عليه السّلام نيز در محاصرهء جاسوسان دستگاه خلافت قرار داشت ، از اصحاب خود خواست تا در عرصههايى كه خود به دلايل امنيتى توان فعاليت در آنها را ندارد ، به فعاليت بپردازند . بنابراين ، عرصههاى اصلى فعاليتهاى اصحاب امام جواد عليه السّلام نمايانگر فعاليتهاى آن حضرت بود ، زيرا آنان تنها با پيروى از آن حضرت و به كار بستن رهنمودهايش اقدام كرده ، كارى خودسرانه انجام نمىدادند . از آنرو در اينجا به اصحاب امام جواد عليه السّلام پرداختهايم كه فعاليتهاى علمى و فكرى آنان ، از گرايشها و فعاليت طلايهداران بيداردل روزگار تحت رهبرى امام جواد عليه السّلام خبر مىدهد . در اينجا فعاليتهاى علمى تنى چند از اين اصحاب روايتگر را كه به تمام معنا و بدون اغراق گستردگى فعاليتهاى مدرسهء علمى امام جواد عليه السّلام را به نمايش گذاردهاند ، بررسى مىكنيم :
أعلام الهداية ( پيشوايان هدايت ) ( فارسى ) — صفحة 264
مساهمون: منذر حكيم
ص٢٦٤