ثانى عليه السّلام بودم كه شخصى به حضرتش گفت : از خداى - تبارك و تعالى مرا آگاه كن . آيا نامها و صفات او در كتابش ( قرآن ) آمده است ؟ و آيا نامها و صفات او خود اوست ؟
ابو جعفر عليه السّلام فرمود : اين گفته دو وجه دارد . اگر بگويى : اين اوصاف ؛ خود اوست ، بنابراين ، حضرتش متعدد و داراى كثرت است و خداى - عزّ و جلّ - از چنين چيزى برتر است و اگر بگويى : اين نامها و صفات هميشه بودهاند ، اين سخن داراى دو معنا خواهد بود ، يعنى اگر آنها را همچنان در علم حضرتش ماندگار بدانى و او را سزاوار چنين نامها و صفاتى بدانى ، سخنى نيكو و پسنديده گفتهاى ، اما اگر مفهوم نامها و صفات او را به عنوان كلمه و حروف تقطيع شده ازلى بدانى ، از بيان اينكه چيزى غير از خدا با خدا وجود داشته ، به خدا پناه مىبرم . [ آگاه باشيد كه ] خدا بود و خلقى وجود نداشت . آنگاه آنها ( حروف ) را آفريد تا وسيلهء پيوندى ميان خود و خلق باشند ، بندگان به وسيلهء آنها به درگاه او تضرع و بندگى كنند و همين [ نامها و صفات وسيلهء ] ذكر اوست و خدا وجود داشت و ذكرى [ در ميان ] نبود و آنكه با ذكر ياد مىشود ، خداى قديم لميزل است .
نامها و صفات ، آفريدگان [ خدا ] بوده ، معناهايى هستند كه از آنها خدا اراده مىشود و [ تصور ] اختلاف ، ائتلاف و جدايى دربارهء او سزاوار نيست . از همينرو گفته نمىشود : خدا مؤتلف ، كم يا زياد است ، بلكه خداى - جلّ و علا - در ذات خود قديم است و يگانهء جزءجزءناشدنى است و غير از او جزءجزء هستند و نيز تصور حضرتش به قلّت و كثرت نشايد كه تنها تجزيهپذيران كه مخلوق بوده و بر خالقى كه آنان را آفريده دلالت دارند ، به اين اوصاف خوانده مىشوند .
أعلام الهداية ( پيشوايان هدايت ) ( فارسى ) — صفحة 226
مساهمون: منذر حكيم
ص٢٢٦