دست گرفتن امور آن را دارد براى امت اسلامى روشن نمايند . در عين حال امت همچنان نيازمند شناخت بيشتر فاصلهء معنوى ميان خط اهل بيت عليهم السّلام و خط مشى حاكميت بود و مىبايست به ماهيت نقابهاى دروغينى كه حاكمان ستمگر در پس آن پنهان شده بودند پىببرد .
مأمون توانست با ازدواج دخترش ام الفضل با آن حضرت به هدف خود نزديك شود ، زيرا از يكسو تمام تحركات امام جواد عليه السّلام را زيرنظر مىگرفت و از سوى ديگر ام الفضل او را از داشتن فرزندى از خود و از همسرى ديگر محروم مىكرد . « 1 » با تحقق بخشيدن به اين هدف مأمون ، ديگر اهداف او را كه در اين بخش بيان شد نيز به سامان مىرساند .
حاكمان پس از مأمون با پيروى از او امامان را زير نظر مىگرفتند و جايگزينى مناسب ، براى اين كار نمىديدند ، چرا كه مأمون با دست آلودن به جنايت هولناك كشتن امام رضا عليه السّلام خود را رسوا كرده بود . وانگهى او كه براى رهايى از امام رضا عليه السّلام كه رقيب بزرگى براى قدرتش به شمار مىرفت ، دست به اين جنايت زد ، اينك رقيبى ديگر در پيش روى خود مىديد كه در مبارزطلبى و به خاك ماليدن بينى ستمگران قدرتمند از او برتر بود .
حال ، شرايط امام جواد نه ساله سؤالهايى بنيادى براى مأمون و تودهء مردم و برخى از شيعيان به وجود آورده بود و آن اينكه اين كودك تا چه اندازه
هامش
( 1 ) . چرا كه در آن روزگار امام عليه السّلام مىتوانست عليرغم داشتن همسرى چون دختر مأمون كنيزى را به همسرى گزيند و از او صاحب فرزند شود . بيم و حسادت از چنين رخدادى در شكايت ام الفضل از امام جواد عليه السّلام نزد پدرش كاملا مشهود است .