تقويت مىكرد .
موضوع ديگرى كه منش و رفتار بنى عباس را به طور عام و مأمون را به ويژه ، تحت تأثير مىگذارد ، نگرانى آنان از قضيهء امام موعود بود كه طبق وعدهء خداوند به امتها امام موعود مىبايست حق را سامان دهد ، پراكندگىها را به جمعيت تبديل كند و بر اركان و بنيان ستم و سركشى سركشان فايق آيد .
پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله امام موعود مهدى منتظر ( عجل اللّه تعالى فرجه ) را با نام و نسب به همگان معرفى كرده ، ويژگىها و اوصاف و علايم او را برشمرده ، او را نهمين فرزند از نسل امام حسين عليه السّلام خوانده ، از رهبرى جهانشمول او سخن گفته بود و ظالمان را از آمدن او بيم و مؤمنان و مستضعفان را مژده رسيدن عدالت مجسم مىداد . چنين پيشگويىهايى اگر از طالعبينى عادى نقل مىشد ، آرامش روانى حاكمان ستمگر را به سرگشتگى و ناآرامى مبدل مىكرد ، چه رسد به اينكه هشدار از سوى پيامبرى نقل مىشد كه با مبدأ وحى ارتباط داشت و براساس آنچه به دو وحى مىشود سخن مىگفت . از جهت ديگر آنان كه هماره در پى وسيله و راهكارى بودند تا قدرت خود را تثبيت كنند و براى رويارويى با هر خطر احتمالى هزاران تدبير مىانديشيدند ، حال كه خطر بزرگ را در چند قدمى خود مىديدند ديگر چه جاى بىتفاوتى بود !
پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله دوازده جانشين خود را - كه از اهل بيت عليهم السّلام بودند - به نام برشمرده بود همگى از قريش و از فرزندان على بن ابى طالب بودند و آنچه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله مىفرمود ، تا آن لحظه تحقق يافته بود و اينك هشتمين جانشين پيامبر صلّى اللّه عليه و آله ، يعنى امام رضا عليه السّلام و پنجمين فرزند امام حسين عليه السّلام حضور عينى داشت . عباسيان نيز براى حفظ بقاى خود از هيچ كوششى دريغ نمىكردند . لذا بعيد به نظر نمىرسد كه دستگاه حاكم در تلاش بود تا به وسيلهء عناصر وابسته
أعلام الهداية ( پيشوايان هدايت ) ( فارسى ) — صفحة 196
مساهمون: منذر حكيم
ص١٩٦