روشنترين راهها را نخواهم پيمود » . « 1 »
طبيعى است كه اين شيوهء زهدگسترى و دعوت به زهد واكنشى نسبت به بىبندوبارى افراطى شاهان عباسى و طبقهء سرمايهدار و نيز ناديده گرفتن محرمات الهى از سوى آنان بود .
بدين ترتيب سخن از روزگار امام جواد عليه السّلام را به پايان مىرسانيم . « 2 » تا اين جا با ويژگىها ، اوضاع فرهنگى ، سياسى ، اقتصادى و اجتماعى آن عصر آشنا شديم . آنچه در مبحث بعدى بدان خواهيم پرداخت طبيعت و ماهيت روابط حاكمان عصر امام جواد عليه السّلام با آن حضرت است . بررسى ضرورتهاى آن دوره با توجه به ويژگىهاى زمان و نيز رسالت امام جواد عليه السّلام در آن شرايط و با در نظر گرفتن اجمالى اهداف آن حضرت به عنوان يكى از افراد خاندان رسالت ديگر موضوعى است كه در فصل آينده مورد بررسى قرار مىدهيم . اين اصل را نيز بايد در نظر داشته باشيم كه اين خاندان پاك از سوى حضرت احديت موظف بودند تا رسالت پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و امت اسلامى را به ساحل امن و صلح برسانند ؛ همان چيزى كه اسلام منادى آن بود و افزون بر مؤمنان و مسلمانان ، تمام جهانيان را برخوردار از آن مىخواست .
هامش
( 1 ) . صفوة الصفوة 2 / 189 .قطع الليالي مع الأيام في خلق * و القوم تحت رواق الهم و القلق
أحرى و أعذر لي من أن يقال لي * و إنى التمست الغنى من كف مختلق
قالوا : قنعت بذا ؟ قلت : القنوع غنى * ليس الغنى كثرة الأموال و الورق
رضيت بالله في عسري و في يسري * فلست أسلك إلا أوضح الطرق( 2 ) . ر . ك : حياة الامام محمد جواد عليه السّلام / 206 - 216 .