اذكر أيام الحمى ثم انثن ؛ روزهاى [ دلدادگى و ] خلوتگزينى را به يادآور و در گذر » . هارون از اين شعر و آواز سرخوش شد و به فرمان او يكصد هزار درهم از خزانه به ابن محرز دادند .
« دحمان الأشقر » آوازهخوان نيز به همين مقدار از دهش هارون بهرهمند شد . « 1 » زمانى كه مهدى عباسى به خلافت رسيد ، موجودى يكى از خزانههاى بيت المال را ميان خادمان خود تقسيم كرد . « 2 » همچنين موجودى خزانهء مركزى كه مىبايست هزينهء شكوفايى طرحهاى زيربنايى گسترهء اسلامى مىگرديد ، به همين صورت بر باد داده شد .
خريد كنيزان زيباروى
خريد كنيزكان زيباروى و شيرينزبان و آوازهخوان ، جاى سامان دادن به گسترهء اسلامى و توسعه بخشيدن به بخش اقتصاد و شكوفا كردن آن را گرفته بود . شاهان عباسى فراموش كرده بودند كه بيت المال مسلمانان بايد هزينهء سرزمين اسلامى و مسلمانان شود . آنان آزمندانه ، تمام تلاش خود را به كار بسته ، دارايى مسلمانان را صرف خريدن كنيزها مىكردند . اين زيبارويان از :
حبشه ، روم ، گرجستان ، قفقاز و عربهاى دورگهاى كه از مدينه ، طائف ، يمامه و مصر و ديگر سرزمينها جمعآورى شده ، به بغداد منتقل مىشدند . در ميان اين كنيزكان آوازهخوانانى بودند كه با لباس فاخر و پيشانىبندهاى زربفت و آراسته به جواهر به نوازندگى مىپرداختند . « 3 »
هارون الرشيد دو هزار و متوكل چهار هزار كنيز داشت . « 4 » روزى هارون
هامش
( 1 ) . المستطرف / 182 - 184 .
( 2 ) . تاريخ بغداد 5 / 393 .
( 3 ) . حضارة الإسلام / 98 .
( 4 ) . الأغانى 9 / 98 .