مىافكند ، تبعيد مىكرد يا مىكشت . او با زور سرنيزه ، مردم را به پذيرش نظريهء خود وامىداشت .
اين مسأله مهمترين رخداد روزگار مأمون به شمار مىرود . شايان توجه است كه فلاسفه و متكلمان ، موضوع خلق قرآن را شرح و غوامض آن را روشن كردهاند . « 1 »
[ 3 ] شرايط اقتصادى
اسلام توجه خاصى به اقتصاد و شكوفايى آن داشته ، فقر و بينوايى را فاجعهاى ويرانگر مىخواند و از همينرو زدودن فقر از جامعه را واجب مىداند . همچنين مسئولان را موظف كرده است در راه توسعه اقتصادى براى همگان و فراهم شدن زمينهء افزايش درآمدها و گستراندن رفاه عمومى بكوشند تا از اين رهگذر مسلمانان از در غلتيدن در انحرافها و ناهنجارىها كه عموما زاييدهء فقر است ، در امان باشند .
از مواردى كه سخت مورد توجه اسلام است و واليان و حاكمان را از آن باز مىدارد ، هزينه كردن دارايى دولت - كه در واقع دارايى مردم است - در غير مصالح مسلمانان است . همچنين حاكمان از اختصاص دادن دارايى دولت به خود ، خويشاوندان و نزديكان نهى و آن را حرام كرده است . عليرغم تمام اين محدوديتها كه تماما به مصلحت اسلام و مسلمانان است ، شاهان بنى عباس اين دستور را ناديده گرفته ، مال خدا و مال بندگان خدا را ميان خود دست به دست گردانده ، بىهيچ محدوديت و مانعى به مصرف هوسها و
هامش
( 1 ) . ر . ك : حياة الإمام محمد جواد عليه السّلام / 203 - 205 .