نكرد . آنچه در دورهء هارون بر علويان رفت از سختىها و تنگناهايى كه در روزگار منصور با آن روبهرو بودند كمتر نبود .
چون مأمون به خلافت رسيد ، زير نظر داشتن علويان را متوقف كرد ، حقوقشان را از بيت المال پرداخت و آنان را در مورد توجه خويش قرار داد ، اما اين روند چندان دوامى نيافت و پس از به شهادت رساندن امام رضا عليه السّلام راه اسلاف خود در پيش گرفت و علويان را تحت تعقيب و سختترين شكنجهها قرار داد .
جان كلام اينكه سختترين و بزرگترين بحران سياسى كه پيش روى مسلمانان قرار گرفت و آنان سخت مورد امتحان قرار گرفتند ، مسأله شكنجه و كشته شدن خاندان رسالت به دست عباسيان بود ؛ همانهايى كه در سنگدلى و شرارت روى بنى اميه را سفيد كرده بودند . علويان در اين دوره افزون بر مصيبتهايى كه بر آنان مىرفت درد گرسنگى و بينوايى را نيز بايد تحمل مىكردند . تمام اين مشكلات دل سرور و امام علويان ، حضرت موسى بن جعفر عليه السّلام را داغدار و اندوهگين مىكرد . « 1 »
مسألهء خلق قرآن
موضوع « خلق قرآن » را مىتوان پيچيدهترين مشكل سياسى آن دوره دانست كه جامعهء اسلامى را گرفتار فتنه و آشوب كرده بود . در سال 212 ق .
مأمون با مطرح كردن اين مسأله ، عالمان را مورد آزمون قرار مىداد و سخت در تنگنا مىگذارد و هركس بر خلاف نظر مأمون سخنى مىگفت او را به زندان
هامش
( 1 ) . الحدائق الوردية 2 / 220 .