تأسيس مدرسه و كتابخانه
در اين دوره حكومت اقدام به تأسيس شمار چشمگيرى مدرسه در بغداد نمود كه به سى مورد مىرسيد . اين مدارس آنچنان باشكوه بودند كه « كاخ بديع » در برابر آنها ناچيز بود . در اين مدارس علوم اسلامى و ديگر علوم تدريس مىشد .
كتابخانههاى عمومى از ديگر مراكز علمى بود كه در بغداد تأسيس شد از جمله ، كتابخانهء بيت الحكمه بود . مأمون ، كتابخانهء شخصى خود و نيز كتابهايى كه جدش منصور و پدرش مهدى گرد آورده بودند به اين كتابخانه منتقل كرد . همچنين مأمون از امير صقليه ( سيسيل ) درخواست كتابهاى علمى و فلسفى كرد و چون كتابهاى موردنظر به دست مأمون رسيد ، آنها را در كتابخانهء بيت الحكمه قرار داد . او از خراسان نيز كتابهايى فراهم كرد و در اختيار كتابخانهء ياد شده گذارد . به يك سخن اينكه هرگاه مأمون از وجود كتابى مطلع مىشد در هرجا كه بود ، آن را به دست مىآورد و به كتابخانهء بيت الحكمه مىسپرد .
اين خزانهء پربها كه چيزى با آن همسنگى نمىكرد ، همچنان داير بود و پژوهشگران و عالمان از آن بهره مىگرفتند ، اما زمانى كه مغول سفاك در سال 656 ق . بر بغداد چيره شد ، سپاهيان او آن كتابخانهء بىنظير را نابود كردند و بدين ترتيب ، جهان اسلام بزرگترين ميراث علمى خود را از دست داد . « 1 »
هامش
( 1 ) . تاريخ الاسلام السياسي و الديني و الثقافي و الاجتماعي 4 / 160 - 162 .