جمعى از ياران امام رضا عليه السّلام در قالب « جامع » هاى بزرگ احاديث صحيح را گرد آوردند . اين آثار نخستين منابع شيعى و مبناى تدوين جوامع چهارگانهء سه تن از مشايخ اسلام به شمار مىروند . « 1 »
فقه
فقه برجستهترين دانشى بود كه در آن روزگار و ديگر دورانهاى اسلامى گستردگى فوقالعادهاى يافت . اين علم به بيان تكليف و وظيفهاى مىپردازد كه بر عهدهء فرد مكلف است و بايد آن را در زندگى خود عملى كند و در برابر حضرت حق نسبت به آن پاسخ گويد . از همينرو علم فقه بيش از ديگر علوم مورد توجه و تدريس قرار گرفت . امامان اهل بيت عليهم السّلام فعالانه به ايجاد مدرسهء فقهى خود پرداختند كه فقيهان و عالمان بزرگى چون : « زراره » ، « محمد بن مسلم » و « جابر بن يزيد جعفى » ارمغان اين مدرسه بودند . اينان هرچه از امامان عليهم السّلام مىشنيدند در قالب « اصول » خود كه به چهار صد اصل رسيد تدوين كردند . بعدها اين اصول تهذيب و در چهار كتابى كه فقيهان امامى براى استنباط احكام شرعى از آنها بهره مىگيرند ، گردآورى شد . فراگيرى فقه و استقبال از آن به شيعيان منحصر نبود كه ديگر فرقههاى اسلامى نيز به فراگيرى آن روى آوردند .
هامش
( 1 ) . مقدمهء المقنع و الهدايه / 10 .