ماهيت حكومت مأمون
مأمون با تظاهر به اندوه و بيتابى در فراق امام رضا عليه السّلام توانست بسيارى را بفريبد و عامهء مردم را تحت تأثير قرار دهد ، اما اين ترفند مأمون از نظر خواص پنهان نماند و فريب رياكارى او را نخوردند و همانگونه كه در نقل ابو الصلت خوانديم ، آنان با اهداف ، انگيزهها و شيوههاى مأمون آشنايى كامل داشتند .
نامهء « عبد الله بن موسى » كه ذيلا مىآيد ، ماهيت مأمون را برملا مىكند :
سيد بزرگوار ، عبد الله بن موسى بن عبد الله بن الحسن ( المثنى ) بن الحسن بن على بن ابى طالب عليه السّلام در پاسخ نامهء مأمون ، به خوبى ماهيت مأمون را برملا كرد و به تبيين ماهيت روابط مأمون با امام جواد عليه السّلام پرداخت كه دقت در تشخيص و شناخت او را از ماهيت حكومت مأمون مىنماياند .
عبد الله بن موسى به دليل شناختى كه از حكومت عباسيان داشت ، زندگى مخفيانه و دور از انظار برگزيد . مأمون در نامهاى كه به او نوشت ، قول داد به وى امان مىدهد و همانگونه كه منصب ولايتعهدى را قبلا به امام رضا عليه السّلام داده بود ، به وى تفويض مىكند . او در نامهاش آورده بود : « نمىپنداشتم پس از رفتارى كه با [ امام ] رضا [ ع ] داشتم ديگر كسى از علويان از من بترسد .
آنگاه نامه را براى عبد الله بن موسى فرستاد .
عبد الله در پاسخ مأمون نوشت : نامهات به دستم رسيد و از محتواى آن آگاه شدم . تو [ با نامهات ] چون شكارچيان مرا مىفريبى و همانند كسى كه آهنگ ريختن خون من كرده با من نيرنگ مىكنى . از اينكه ولايتعهدى و جانشينى خود را به من پيشنهاد مىكنى در شگفت هستم . گويا مىپندارى از آنچه با [ امام ] رضا عليه السّلام كردهاى بىخبرم ؟ چه چيزى تو را واداشت تا گمان كنى