زيرا خداوند اين علم را به خاصانى سپرده كه تعقل مىكند ، مىدانند و مىفهمند .
عمران گفت : سرورم من ، « ابداع » آفريده شده است يا نه ؟ مرا از اين امر آگاه كن .
امام عليه السّلام فرمود : [ اى عمران ، ] ابداع ، آفريدهاى ساكن است كه با سكون درك نمىشد و خدايش آفريد [ كه در اين صورت ] حادث و آفريدهاى از آفريدگان خداوند شده است . [ اين را بىترديد بدان كه ] در آنهنگام تنها خداوند بود و آفريدهاش ، كه سومى در ميان ايشان و غير ايشان نبود . پس آنچه خداى - عز و جل - آفريد جز اين نيست كه آفريدهء اوست . گاهى آفريده ساكن ، متحرك ، مختلف ( ناموافق ) ، مؤتلف ( موافق ) ، معلوم و متشابه است و هرچه داراى حدّ و اندازه باشد آفريدهء خداوند است » . « 1 »
« و بدان كه هر آنچه حواس تو را توانا كند ، معنايى است كه به وسيلهء آن ، حواس درك مىشود و هر حسى بر آن چيزى دلالت مىكند كه خداوند در ادراك آن شىء قرار داده است و قلب ، همهء اينها را درك مىكند .
[ اى عمران ، ] بدان يگانهاى كه بدون تقدير و تحديد برپاست ، خلقى را آفريد كه در حد و اندازه محدود است و آنچه آفريد [ در واقع ] دو آفريده است :
« تقدير » و « مقدّر » و هيچيك از اين دو رنگى ، طعمى و وزنى نداشت .
حضرتش چنين مقرر فرمود كه هريك از آنها به [ وسيلهء ] ديگرى و هردو به [ وجود ] خودشان درك مىشوند . خداوند هيچ چيزى را تنها و قائم به خود و بدون اتكاى به ديگرى نيافريد تا اينكه بر حسب ارادهاش ، آن آفريده ، بر
هامش
( 1 ) . مسند الامام الرضا 2 / 88 - 90 .