2 . صفوان بن يحيى
ترجمهنويسان از « صفوان بن يحيى » « 1 » آثار زير را برشمردهاند :
- كتاب الوضوء ؛
- الصلاة ؛
- الصوم ؛
- الحج ؛
- الزكاة ؛
- النكاح ؛
- الطلاق ؛
- الفرائض ؛
- الوصايا ؛
هامش
( 1 ) . ابو محمد ، صفوان بن يحيى بجلى كوفى ، معروف به « بياع السابرى » از اصحاب امام كاظم عليه السّلام و امام رضا عليه السّلام و امام جواد عليه السّلام بود و آن بزرگواران ، فقاهت و دانش او را تأييد و تقرير كردند . او ثقهاى از اصحاب اجماع و وكيل امام رضا عليه السّلام بود . او كتابهاى فراوانى نگاشت . در پرهيزگارى و عبادت حق تعالى به مرتبهاى دست يافت كه همانندى نداشت ( بحار الانوار 75 / 337 ) .
شيخ طوسى دربارهء صفوان گفته است : از نظر محدثان ، صفوان مؤثقترين و عابدترين مردم روزگار خود بود . در يك شبانهروز يكصد و پنجاه ركعت نماز مىگزارد ، در سال سه ماه روزه مىگرفت و همه ساله سه بار زكات مىداد . دليل اين كار صفوان عهدى بود كه با دو دوست خود كرده بود ، به اين شرح :
او ، « عبد اللّه بن جندب » و « على بن نعمان » در خانهء خدا همپيمان شدند كه هركدام از آنها بميرد ، ديگرى تا زمانى كه زنده است براى او نماز گزارد ، روزه بگيرد ، حج به جاى آورد و از طرف او زكات بدهد . عبد اللّه و على زندگى را وداع گفتند و صفوان ماند . از اينرو و براساس پيمانى كه با آنان بسته بود ، به جاى آنان نماز مىگزارد ، روزه مىگرفت ، زكات مىداد ، حج مىكرد و هر كار نيكى كه مىكرد ، به نيابت از آنان نيز مانند آن را انجام مىداد . . . او از چهل تن از اصحاب امام صادق عليه السّلام روايت كرد .
صفوان كتابهاى زيادى نگاشت و در اين عرصه همانند « حسين بن سعيد » بود . همچنين كتابى شامل مسائل و روايات از امام كاظم عليه السّلام دارد . صفوان در مدينه درگذشت و امام جواد عليه السّلام حنوط و كفن او را فرستاد و به اسماعيل بن موسى فرمود تا بر پيكر او نماز گزارد . خدايش رحمت كند .
( طبرسى ، الاحتجاج 2 / 184 و علامه حلى ، خلاصة الأقوال / 17 ) .