و داراى فرهنگ انقلابى منحصربهفرد تأسيس كرد كه بخشى از تراث زنده و پاياى امام رضا عليه السّلام بود و بعدى ويژه از تراث پربار آن حضرت به شمار مىرفت . احتجاجات طولانى و با موضوعهاى گوناگون امام عليه السّلام با ارباب مذاهب و اديان ، از ديگر وجوه تمايز زندگى علمى و بخش ديگرى از تراث پربار امام رضا عليه السّلام بود .
روايات ، نامهها و كتابهايى كه در عرصههاى گوناگون شناخت و علوم اسلامى از امام رضا عليه السّلام روايت و تدوين شده ، سومين بخش تراث جاويدان حضرت است كه براى امت اسلامى و جامعهء بشرى برجاى مانده است . سه بخش پيش گفته شده را در قالب سه مبحث ، مورد بحث و بررسى قرار مىدهيم .
مبحث يكم : دانشگاه امام رضا عليه السّلام
آنگونه كه در منابع موجود آمده ، شمار راويانى كه در دانشگاه امام رضا عليه السّلام به كسب دانش پرداخته و از محضر او فارغ التحصيل شدهاند به 313 - 367 تن مىرسد ، به اين ترتيب كه صاحب « مسند الامام الرضا » اين راويان را بر اساس حضورشان در اسناد روايات جمعآورى كرده ، در « مسند » 313 تن خوانده است . « شيخ طوسى » راويانى كه از اصحاب امام رضا عليه السّلام بودهاند 315 تن دانسته ، اما « باقر شريف قرشى » شمار اين راويان را 367 تن گفته است . « 1 »
نگاهى گذرا به « مسند امام رضا عليه السّلام » تصويرى اجمالى از گرايشهاى دانشگاه امام رضا عليه السّلام و ويژگىهاى روزگار او در عرصهء پرورش علمى و اخلاقى سازگار و همسو با شرايطى كه امام عليه السّلام در آن مىزيست و نيز زمينه سازى براى آيندهء نزديك و بلندمدت كه امامان معصوم عليه السّلام آن را تدارك ديده
هامش
( 1 ) . نك : مسند الامام الرضا و حياة الامام على بن موسى الرضا عليه السّلام ( مطالعه و بررسى ) .