ششم : بدنام كردن امام عليه السّلام
شايد بتوان اقدام مأمون را براى بدنام كردن امام رضا عليه السّلام از شومترين و پليدترين انگيزههاى او شمرد . مأمون در گزينش امام رضا عليه السّلام براى ولايتعهدى در پى بدنام كردن تدريجى او بود و اين كار را به جاسوسان و دستگاه تبليغاتى خود سپرد . امام رضا عليه السّلام كه به نيت و هدف شوم مأمون پى برده بود ، بىپرده هدف مأمون را آشكار كرده ، فرمود : [ اى مأمون ، ] با اين كار مىخواهى مردم بگويند : به يقين على بن موسى الرضا نسبت به دنيا بىاعتنا نبوده ، بلكه دنيا نسبت به او بىاعتناست . آيا نمىبينيد چگونه به طمع خلافت ، ولايتعهدى را پذيرفته است ؟ . « 1 »
مأمون خود در جمع عباسيان پارهاى از انگيزههاى خود را در انتخاب امام رضا عليه السّلام بهعنوان ولىعهد بيان مىكرد ، از جمله گفت : « ما دنبال آن هستيم تا اندكاندك از منزلت و ارجمندى او نزد مردم بكاهيم و او را در نظر آنان چنان بنمايانيم كه بپندارند شايستگى امامت را ندارد » . « 2 »
هفتم : درهم شكستن جبههء مخالفان
قرار گرفتن امام رضا عليه السّلام در مقام ولايتعهدى و منصوب شدن برادران و عموزادگان امام عليه السّلام بهعنوان والى و امير بر سرزمينهاى اسلامى ، از جمله منصوب شدن « عباس » و « ابراهيم » دو برادر امام عليه السّلام از سوى مأمون بهعنوان والى كوفه و يمن « 3 » اين باور را در ذهن مخالفان تقويت و نهادينه مىكرد كه
هامش
( 1 ) . علل الشرايع / 238 .
( 2 ) . فرائد السمطين 2 / 215 .
( 3 ) . تاريخ ابن خلدون 5 / 527 - 533 .