بخش نخست امام رضا عليه السّلام و پديدهء ولايتعهدى
اين بخش در چند مبحث بايستهء بررسى و مطالعه است كه به شرح زير تبيين مىشود :
رخدادهاى سياسى قبل از ولايتعهدى
پس از پنج سال جنگ خونين و خانمانسوزى كه هزاران قربانى از ميان سرداران و سربازان گرفت ، مأمون زمام حكومت را به دست آورد . خلافت عباسيان از هم گسست و به دو گروه تقسيم شدند ، گروهى حكومت مأمون را تأييد مىكردند و گروهى ديگر سر ناسازگارى با حكومت مأمون برداشتند .
پس از گذشت چهار سال از امامت امام رضا عليه السّلام ، اكنون در حكومت مأمون فضاى باز سياسى براى حضرت فراهم آمده بود و او به دليل ارتباط مستقيم با وزيران و سرداران مىتوانست با آزادى كامل سخن بگويد و در دايرهاى بزرگتر از قبل ؛ يعنى دايرهء دربار فعاليت داشته باشد .
مأمون كه حكومت را از پدر و نياكان خود به ارث برده بود ، جز در مواردى نه چندان گسترده از همان شيوهاى كه پيشينان در پيش گرفته بودند پيروى مىكرد . او همانند نياكان خود حكومت خويش را در هالهاى از قداست و مشروعيت قرار داده بود و از همينرو نامههايى كه براى او فرستاده مىشد ،