كارساز نشد . امام عليه السّلام در پاسخ نوشت : اگر ترساندن از خدا در او كارگر نيفتاد ، چگونه [ بتوانيم ] او را از خويش بترسانيم ؟ . « 1 »
امام رضا عليه السّلام به تبليغ زبانى بسنده نكرده ، بلكه در اين راه اموال خود را هزينه مىكرد تا بتواند افراد بيشترى را به اخلاق اسلامى بيارايد . او بردگانى مىخريد و پس از آنكه آنان را از زلال اخلاق اهلبيت عليهم السّلام سيراب مىكرد و از نظر اخلاقى كاملا پرورش مىداد ، آزادشان مىنمود . حضرت رضا عليه السّلام در طول زندگى خود هزار برده آزاد كرد كه همگى از جام معرفت او نوشيده و از رفتار او تأثير پذيرفته بودند . روشن است كه اين تعداد انسان چه تأثير شگرفى در تحول روند اخلاقى جامعه دارد ، چرا كه هريك از اين افراد ، پس از پرورش يافتن در كانون امامت و اخلاق و دريافت آموزههاى دينى و اخلاقى خود را ساخته ، سپس به جريانى تبديل شده كه همگى روشنضمير بوده و با اخلاص و روشنبينى در جامعه اسلامى و در ميان امّت به اصلاح جامعه مىپرداختند .
از ميان آزاد شدگان ، صدها تن مربى دلسوخته و مصلح برآمده ، وجود آنان سبب شد تا مردم با مشاهدهء حسى و عينى اخلاق اسلامى در شمار پيروان امام رضا عليه السّلام درآيند . لذا در روزگار امام رضا عليه السّلام پيروان او فزونى گرفته ، پايگاه مردمى آن حضرت در بيشتر سرزمينهاى اسلامى گسترش يافت .
اصلاحات سياسى
اين مبحث را در چند بند بررسى و تحليل مىكنيم :
هامش
( 1 ) . رجال كشى / 561 / حديث 1059 .