فعاليت امام رضا عليه السّلام در سطح جامعه و امت اسلامى ، همگان را از جمله :
حاكمان ، زيردستان و پيروان اهلبيت عليهم السّلام كه جامعه اسلامى را تشكيل مىدادند ، فرا مىگرفت . آن حضرت در راه ايفاى مسئوليت امر به معروف و نهى از منكر افراد جامعه را به دورى از بدى و انحراف و گرايش به اخلاق پسنديده دعوت مىنمود .
اما فعاليت در زمينهء جماعت صالحان بهگونهاى ديگر بود . او بايد جماعتى را تدارك مىديد كه مذهب اهلبيت عليهم السّلام را بهعنوان شيوهء زندگى پذيرفته باشند تا آنان را در قالب جريان و الگويى داراى مسئوليت الهى پرورش دهد كه عهدهدار اصلاح اخلاق جامعه و زدودن انحراف حاكم بر جامعه باشند . براى رسيدن به اين هدف بايد تلاش و فعاليت خود را فشردهتر و عنايت بيشترى نسبت به اين افراد ابراز مىكرد تا تعداد چشمگيرى از مصلحان حقيقى و توانمند در ايفاى رسالت خويش به جامعه عرضه كند .
از اينرو مىبينيم كه حضرت رضا عليه السّلام شبانهروز با افراد و گروههايى از ياران خود ديدار مىنمود و با نمايندگان و پيروان خود در ديگر شهرها نامهنگارى مىكرد تا با رهنمودهاى خويش سلوك آنان را در مسير درست قرار داده ، به تهذيب اخلاقى آنان بپردازد و دمى از فعاليت خود در اين زمينه غفلت نمىورزيد . از « حسن بن حسين » نقل شده است كه مىگفت : « احمد بن حماد ، مالى گران از من به ستم گرفت . نامهاى به ابو الحسن عليه السّلام نوشته ، از احمد بن حماد شكايت كردم . امام عليه السّلام در پاسخ نوشت : او را با [ ياد كردن كيفر ] خدا بترسان .
آنچه كه امام عليه السّلام گفته بود عمل كردم ، اما سودى نبخشيد . از اينرو نامهاى ديگر به حضرت نوشته ، يادآورى كردم كه فرمان حضرتش را عملى كردم ، اما
أعلام الهداية ( پيشوايان هدايت ) ( فارسى ) — صفحة 140
مساهمون: منذر حكيم
ص١٤٠