راستى گفتار ، امانتدارى ، وفاى به عهد ، فروتنى ، احترام به ديگران ، توجه و عنايت به امور مسلمانان و برآوردن نيازهاى آنان صدرنشين بود . حضرتش به صورت عملى به اصلاح فساد حاكم بر روابط ميان مردم مىپرداخت . از جمله اقدامهاى عملى امام عليه السّلام در اين زمينه داستان زير است :
« روزى امام رضا عليه السّلام خوانى گسترانده ، غلامان خود را از سياه و ديگر نژادها فراخوانده ، بر همان خوان در كنار خود نشاند . به امام عليه السّلام گفتند : خوب بود خوانى جداگانه براى اينان مىگستراندى !
امام عليه السّلام در پاسخ فرمود : خداى - تبارك و تعالى - يكى [ و خداى همگان ] است و مادر [ مان حوا ] يكى است و پدر [ مان آدم عليه السّلام ] يكى است و هركس براساس كردارش كيفر مىشود ، يا پاداش مىگيرد . « 1 »
امام رضا عليه السّلام حتى غلامان خود را تكريم و احترام مىكرد و تا زمانى كه غلامان مشغول خوردن غذا بودند آنان را به كارى نمىگمارد . حضرتش به خادمان خود فرمود : اگر مشغول خوردن غذا بوديد و من نزد شما حاضر شدم براى من برنخيزيد تا اينكه خود از خوردن غذا دست بكشيد . « 2 »
« ابراهيم بن عباس » اخلاق و منش والاى امام رضا عليه السّلام را ستوده ، مىگفت :
نديدم و نشنيدم كسى [ در اخلاق نيكو و منش و الا ] به پاى ابو الحسن الرضا عليه السّلام برسد . او هرگز به كسى ستم نكرد ، گفتار كسى را قطع نكرد ، كسى را نوميد و بدون برآوردن نياز بازنگرداند ، در حضور همنشينان پاى خود را نگستراند ، پيشتر از آنان تكيه ننمود ، به غلامان خود دشنام نداد و ناسزا نگفت . چون
هامش
( 1 ) . بحار الانوار 49 / 102 ( به نقل از : فروع كافى ) .
( 2 ) . اعلام الورى 2 / 64 و كشف الغمه 3 / 106 ( به نقل از : اعلام الورى 2 / 64 ) و مناقب آل ابى طالب 4 / 389 .