پيوسته گشادهرو و خوشمشرب بود . . . به سه چيز از مردم كار نداشت : كسى را نكوهش نكرده ، از كسى عيبجويى نمىكرد و در پى يافتن و آشكار كردن لغزش و بدى كسى برنمىآيد . . . بردبارى و شكيبايى را باهم در خود جمع كرده بود و چيزى او را خشمگين و سراسيمه نمىكرد . او افزون بر حذر و احتياط ، چهار خصلت داشت : نيكى را برگزيده بود تا ديگران بدان اقتدا كنند ، باطل را وارهانيد تا مردم از آن بازايستند ، تمام تلاش او بيان نظرى بود كه امت را به سامان برساند و به كارى مىپرداخت كه خير دنيا و آخرت امت در آن مىبود . « 1 »
امام رضا عليه السّلام با نقل اين روايت و بيان ويژگىهاى رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله بهطور غيرمستقيم امت را فرامىخواند تا خود به تفكيك ميان دو روش اخلاقى بپردازند ؛ روش حاكمان و روش رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله كه بنمايهء روش و شيوهء اخلاقى اهلبيت عليهم السّلام بود .
بدين ترتيب و پيش از اينكه حاكمان عباسى بتوانند از نشر احاديثى كه دربارهء اخلاق پيامبر صلّى اللّه عليه و إله رسيده بود ، جلوگيرى كنند ، امام رضا عليه السّلام با اين روايات و بهطور مسالمتآميز مردم را با حقيقت و ماهيت خلقوخوى حاكمان عباسى آشنا كرد .
دوم : امام رضا عليه السّلام الگويى كامل
از آنجا كه امام عليه السّلام الگويى كامل و شايستهء پيروى است ، امام رضا عليه السّلام بر اساس ارزشها و معيارهاى ثابت ، وظيفهء خود را بهعنوان الگو و نمونهء عالى ايفا كرده ، عاليترين نمونهء اخلاق اسلامى را به مسلمانان ارائه نمود . او در
هامش
( 1 ) . عيون اخبار الرّضا 1 / 317 - 319 .