سوم : تهديدهاى خارجى
به گواهى تاريخ ، حكومت و سرزمين اسلامى هماره از سوى دشمنان خارجى مورد تهديد قرار داشت . در آغاز روزگار امامت امام رضا عليه السّلام « خزران » يورشى سخت بر مسلمانان برده ، هزاران تن از آنان را كشتند و بيش از يك صد هزار زن و مرد را به اسارت گرفتند . تاريخنويسان دربارهء اين فاجعه گفتهاند :
« فاجعهاى سترگ بر اسلام رفت كه هرگز مانند آن شنيده نشده است » . « 1 »
از سوى ديگر ، روميان در انتظار فرصتى بودند تا بر مسلمانان يورش ببرند و به هر بهانهاى پيمان صلح را ناديده مىگرفتند و پس از جنگى خونين ، مجددا پيمان صلحى نوشته مىشد . اين مسأله شايان توجه است كه يورش و لشكركشى حاكم ، به انگيزهء نشر مبانى اسلام و توسعه دادن به گسترهء دولت اسلامى نبوده ، بلكه به منظور تأمين تمايلات او براى استيلاى بر سرزمينهاى بيشترى و تحت يوغ درآوردن شمار افزونترى از مردم بود . هدف ديگر حاكم از چنين آتشافروزىها ، سرگرم كردن مسلمانان به جنگ و دور نگاه داشتن آنان از سياست و برخورد با حاكميت بود . رفتار و منش هارون و آن شبنشينىها و زنبارگىهاى او خود بهترين گواه بر اين مدعاست ، زيرا آنان كه براى اسلام و مسلمانان دل مىسوزانند ، هرگز به كنيزكان و شبنشينىهاى آنچنانى و نيز به خوشگذرانىها و تجملگرايى نمىپردازند .
هامش
( 1 ) . ذهبى ، تاريخ الاسلام ، حوادث سالهاى 181 - 191 ق . / ص 12 .