انحراف اخلاقى
رفاهزدگى و اشرافيگرى ، نقش بسزايى در شيوع انحراف اخلاقى در ميان حاكمان و تشكيلات وابستهء به آن و نيز در ميان امت داشت . حاكم هماره سرگرم بازى و پيوسته دنبال شهوترانى بود و چيزى جز اينها را نمىشناخت .
هارون نه تنها از اين قافله عقب نماند كه بر سرگرمىها مواردى را افزود كه خلفاى پيشين بدان نمىپرداختند . او نخستين خليفهاى بود كه به سرگرمىهايى چون : بازى چوگان ، گوى باختن و در حال سواركارى تير به هدف زدن پرداخت . همچنين هارون نخستين فردى از عباسيان بود كه با شطرنج بازى كرد . « 1 »
هارون به اسبدوانى علاقهمند بود . در يكى از روزهاى مسابقه ، اسب او بر ديگر اسبان پيشى گرفت . هارون از شاعران خواست تا دربارهء آن اسب شعرى بسرايند . « ابو العتاهيه » دربارهء اسب هارون شعرى سرود و از دهش فراوان هارون بهرهمند شد . « 2 »
توجه به اين مطلب ضرورى است كه هرچند برخى از اين كارها خارج از محدودهء شرع نبوده و مباح بود ، اما براى حاكمى كه بر گسترهء اسلامى حكومت مىكرد و اين گستره هماره مورد تهديد دشمنان اسلام و در معرض خطر كينهتوزان قرار داشت شايسته نبود .
هارون شديدا شيفتهء آواز بود و به همين دليل خوانندگان را طبقهبندى كرده بود [ و به تناسب توانمندىشان ، آنان را مورد عنايت قرار مىداد ] . « 3 »
هامش
( 1 ) . تاريخ الخلفاء / 237 .
( 2 ) . همانجا .
( 3 ) . همانجا .