زمان مرگ منصور ( 158 ق . ) ادامه داشت . پس از منصور ، مهدى و پس از مهدى ، هادى ( 169 ق . ) به قدرت رسيد . در دورهء حكومت مهدى و هادى كه بيست سال و اندى به درازا كشيد ، فضاى باز و آزادى نسبى - خصوصا در روزگار مهدى - براى اهل بيت عليهم السّلام و پيروان ايشان فراهم شد .
مرحله سوم : اين مرحله از زندگى امام كاظم عليه السّلام همزمان بود با حكومت هارون الرشيد كه در سال 170 ق . به قدرت رسيد . هارون در كينهتوزى و دشمنى نسبت به اهل بيت و علويان ، پس از برادرش هادى و پدرش مهدى ، شهره بود . اين مرحله تا سال 183 ق . كه آخرين سال زندگى امام كاظم عليه السّلام بود و به دست يكى از جلادان هارون به شهادت رسيد ، ادامه يافت . امام كاظم عليه السّلام در اين مرحله از زندگى خود با تنگناها و سختىهاى فراوانى مواجه بود . هنوز هارون الرشيد در آغاز راه بود كه امام را در سياهچالها به بند كشيد . گاهى حضرت را در بصره و زمانى در بغداد به زندان مىسپرد . اين سالهاى بىرحم با ديگر سالها متفاوت بود ، زيرا هارون الرشيد هماره درصدد كوچك كردن امام و كاستن از منزلت آن حضرت بود و تلاش بىامانى براى دربند كردن و كشتن امام داشت .
اگر موضعگيرى امام عليه السّلام را در قبال منصور و مهدى در نظر بگيريم مىبينيم فعاليت خود را عليه حكومت هارون فزونى مىبخشيد ، اما عليرغم اينكه علويان از اقدامهاى انقلابى عليه هارون الرشيد خوددارى مىكردند ، هارون اهل بيت عليهم السّلام و پيروان آنان و خصوصا امام كاظم عليه السّلام را در تنگنا قرار داد .
حضرت كاظم عليه السّلام در آن شرايط و نيز سختگيرى حاكميت بر علويان ، تمام توان خود را براى رسيدن به اهداف الهى و ايفاى وظايفى كه بر دوش داشت ، به كار بست . حضرت ، سياست هارون را به خوبى مىشناخت و مىدانست كه
أعلام الهداية ( پيشوايان هدايت ) ( فارسى ) — صفحة 60
مساهمون: منذر حكيم
ص٦٠