بخش دوّم مراحل زندگى امام كاظم عليه السّلام
براساس طبيعت محيط و شرايطى كه امام كاظم عليه السّلام در آن زندگى مىكرد ، بررسى زندگى آن حضرت به سه مرحلهء متمايز از يكديگر تقسيم مىشود :
مرحله نخست : از ولادت آن حضرت به سال 128 ق . ( و به نقلى 129 ق . ) تا شهادت امام جعفر صادق عليه السّلام به سال 148 ق . ( پيش از برعهده گرفتن وظيفهء امامت ) است كه دوره پرورش و زندگى آن حضرت در سايهء پدر به شمار مىرود و حدود بيست سال از عمر مبارك امام كاظم عليه السّلام را شامل مىشود . اين مرحله از زندگى امام كاظم عليه السّلام از اين ويژگى برخوردار بود كه علم الهى و توانايى فوق العادهء امام عليه السّلام در مناظره و گفتوگوهاى علمى تبلور يافت ، تا آن جا كه هنوز پنج سال از زندگى خود را پشت سر نگذاشته بود ، « ابو حنيفه » را با ادلّه و برهان محكم و استوار ساكت كرد .
مرحله دوم : اين مرحله پس از شهادت امام صادق عليه السّلام و مسئوليت رهبرى دينى ، علمى ، سياسى و تربيتى از سوى امام كاظم عليه السّلام آغاز شد . در اين فضا و شرايط سخت سياسى ، بيم آن مىرفت كه جان امام در معرض خطر قرار گيرد .
هم از اينرو بود كه امام صادق عليه السّلام در زمان حيات خود ، امام كاظم عليه السّلام را به عنوان يكى از پنج جانشين خود معرفى كرد و بدين ترتيب برنامه و طرح منصور را براى از ميان برداشتن فيزيكى امام كاظم عليه السّلام خنثى كرد . اين مرحله تا