3 . تعيين نمايندگان
تعيين نماينده از جمله فعاليتهاى امام كاظم عليه السّلام در زندان بود . حضرتش جمعى از ياران و پرورشيافتگان دانشگاه خود را در پارهاى از مناطق اسلامى به عنوان وكيل خود منصوب نموده ، شيعيان را در احكام به آنان ارجاع دادند .
همچنين نمايندگان خود را به دريافت وجوه شرعى ، مانند ، خمس ، زكات ، صدقات و . . . و هزينه كردن آنها در راه تأمين معاش فقرا و بينوايان شيعه و در ديگر مصارف خير مأمور نمودند . از جمله نمايندگان امام عليه السّلام در اين زمينه « فضل بن عمر » بود . او از سوى امام عليه السّلام وكيل بود تا حقوق شرعى را دريافت و هزينهء مستحقان كند . « 1 »
از همين زمان بود كه پديدهء وكالت در برنامهء اهل بيت عليه السّلام چهره نمود تا از اين رهگذر امور جماعت صالحان اداره شود . البته مسألهء وكالت با گذشت زمان و آنسان كه در زندگى امام جواد عليه السّلام امام هادى عليه السّلام ، امام حسن عسكرى عليه السّلام و امام زمان ( عج ) خواهيم ديد دستخوش تحول و دگرگونى شد .
4 . تعيين جانشين
تعيين و معرفى جانشينى از اصلىترين مسائلى بود كه نمىبايست از آن غفلت شود ، چرا كه مردم بدون شناخت وصى و جانشين امام عليه السّلام نمىتوانستند راه را از چاه باز شناسند و در نهايت در دام دينسازان دنياطلب گرفتار مىشدند . امام كاظم عليه السّلام با توجه به اين اصل ، از درون زندان با تعيين فرزندش
هامش
( 1 ) . همان / 493 .