در اينجا و با توجه به اقرار ياران برجسته و عالم امام كاظم عليه السّلام مبنى بر پذيرش منصب در حكومت جور ، به گستردگى كارآزمودگى و برنامهريزى حضرت كاظم عليه السّلام در به دست گرفتن و نگاهداشتن منصبهاى كليدى و حساس حاكميت جور ، براى جماعت صالحان پى مىبريم . اين را بدانيم كه ياران امام عليه السّلام از آنرو در اين منصبها قرار مىگرفتند كه به خط اهل بيت عليهم السّلام و امور مربوط به آن از عامهء مؤمنان آگاهتر بودند .
عرصهء تربيتى
نيازهاى واقعيت موجود براى ساختار جماعت صالحان با گرايش رسيدن به هدف نهايى كه اهل بيت عليه السّلام براى ايجاد جماعت صالحان رقم زده بودند ، اساس و مبناى وصايا و رهنمودهاى امام كاظم عليه السّلام به شيعيان را تشكيل مىداد .
از همين روست كه مىبينيم امام كاظم عليه السّلام كارهاى شيعيان خود را زير نظر مىگرفت ، خود بر كامل شدن ساختار جماعت صالحان و افراد آن نظارت كرده ، آنچه را كه بدان دعوت مىفرمود ، خود آن را اجرا مىكرد تا اقدامها و گامهاى او در اين عرصه ، الگو و چراغى فرا راه پيروان مكتب و شاگردان دانشگاه او باشد و بدين وسيله راه را از بيراهه بشناسند و راه هدايت را برگزينند . نقل مواردى از برخورد تربيتى امام عليه السّلام با يارانش تا اندازهاى هدف امام عليه السّلام را از ايجاد جماعت صالحان و گماردن آنان به كارهاى دولتى آشكار مىكند .
نخست : موضعگيرى امام عليه السّلام در برابر على بن يقطين
هنگامى كه على بن يقطين به ديدار با امام كاظم عليه السّلام مىرود ، امام عليه السّلام به او