قدرت را به دست گرفت ، سلطهء زن بر دربار آغاز شد . بدين ترتيب كه « خيزران » همسر مهدى از نفوذى چشمگير و گستردهاى برخوردار گرديده ، هر كه را مىخواست به دستگاه حكومتى نزديك مىكرد يا مىراند . از اين دوره ، نفوذ زنان در دربار حاكمان عباسى فزونى گرفت ، در روزگار ميانى حكومت عباسيان به اوج خود رسيد و تا زوال حكومت آنان اين حاكميت همچنان پا بر جا بود . « 1 »
هشتم : سرگرمى و دلمشغولى مهدى به مجالس انس از يكسو و نياز وى به درآمدهاى زياد براى ادامهء خوشگذرانى از سوى ديگر او را بر آن داشت تا كارگزاران خود را به غارت دارايى امت اسلامى ترغيب و تشويق كند . در نتيجه ، پديدهء رشوهخوارى كه آبشخور آن دستگاه حكومت مهدى بود در ميان وظيفهداران گسترش يافت و كارگزاران او در گرفتن خراج بر مردم سخت گرفتند . خود مهدى نيز راه احجاف نسبت به مردم را در پيش گرفت و دستور داد تا بر كاسبان بازار خراج بسته و از آنان كرايه بگيرند [ چيزى كه تا به آن روز مرسوم نبود ] . « 2 »
آنچه بدان اشاره شد تنها برخى از پديدههايى بود كه در روزگار حكومت مهدى رخ نمود تا برگهاى به تاريخ آميخته به رنج و درد امت اسلامى - كه عباسيان و امويان پيشتر براى آنان رقم زده بودند - اضافه شود .
امام كاظم عليه السّلام وضعيت و فرصت محدود به دست آمده را مغتنم شمرده ، فعاليتهاى خود را در دو جهت و مسير دنبال كرد :
الف ) مسير حركت عمومى در چارچوب امت اسلامى و جذب امت در
هامش
( 1 ) . همان 1 / 141 .
( 2 ) . تاريخ يعقوبى 2 / 399 .