1 . خط سياسى امام محمد باقر عليه السّلام
رويهء سياسى امام باقر عليه السّلام در مدت امامتش پرهيز از برخورد مستقيم و رو دررويى با امويان بود . اين مطلب از سخن آن حضرت برمىآيد كه در آن به تشريح جوّ حاكم و وضعيت مردم و اندازهء بيدارى آنان پرداخته است : « اگر آنان را به يارى بخوانيم ، پاسخ مثبتى به ما نخواهند داد » « 1 » .
چنان كه آن حضرت در زمان ايجاد فضاى باز سياسى در زمان عمر بن عبد العزيز كاملا از اين فرصت استفاده كرد چه انگيزهء ايجاد چنين جوّى براى امام عليه السّلام علاقهء ذاتى عمر بن عبد العزيز به امام باقر عليه السّلام بوده يا در اثر فشارهاى بيرونى و ترس از سقوط دولت اموى دست به چنين كارى زده باشد .
امام عليه السّلام برنامهء سياسى خود را در برابر عمر بن عبد العزيز بر دو اسلوب متمركز فرمود :
اسلوب اول اظهارنظر صريح دربارهء عمر بن عبد العزيز
و حكومت او پيش از رسيدن او به خلافت .
ابو بصير روايت كرده است كه : با امام ابو جعفر باقر عليه السّلام در مسجد بودم كه عمر بن عبد العزيز در حالىكه دو جامهء زردرنگ به تن داشت و بر غلام خود تكيه كرده بود وارد مسجد شد ؛ امام باقر عليه السّلام فرمودند : « اين پسر به زودى به حكومت خواهد رسيد و در زمان حكومت خود به عدالت رفتار خواهد نمود و چهار سال به اين منوال
هامش
( 1 ) . شيخ مفيد ، ارشاد 2 / 167 و به نقل از آن در مناقب آل ابى طالب 4 / 206 و به نقل از آندو در بحار الانوار 46 / 288 .