منابع و آثار شناخت
1 . از على بن حكم از هشام از امام صادق عليه السّلام روايت شده است كه فرمود :
« لمّا خلق اللّه العقل استنطقه ، ثم قال له : أقبل فأقبل ، فقال له : أدبر فأدبر ، فقال :
و عزّتي و جلالي ما خلقت خلقا هو أحبّ إليّ منك ، بك آخذ ، و بك اعطي و عليك اثيب » ؛
هنگامى كه خداوند عقل را آفريد ، او را به حرف آورد ، سپس به او گفت : رو به من كن . عقل رو كرد . سپس به او گفت : برگرد . عقل برگشت . خداوند فرمود : به عزّت و جلالم هيچ چيزى را نيافريدهام كه در نزد من از تو محبوبتر باشد . بهوسيلهء تو مؤاخذه مىكنم ، بهوسيلهء تو عطا مىكنم و برمبناى تو ثواب مىدهم « 1 » .
2 . از عبد اللّه بن سنان روايت شده است كه گفت : از امام جعفر بن محمّد عليه السّلام سؤال كردم : ملائكه برترند يا بنى آدم ؟ امام صادق عليه السّلام پاسخ دادند :
امير المؤمنين على بن ابى طالب عليه السّلام فرموده است : خداوند در ملائكه عقل را بدون شهوت آفريده و در حيوانات شهوت را بدون عقل آفريده و در بنى آدم هر دوى اينها را آفريده است . پس هركس عقل او بر شهوتش غالب شود ، او از ملائكه برتر و هر كس شهوت او بر عقلش فائق آيد ، او از حيوانات پستتر است « 2 » .
3 . از عبد اللّه بن سنان روايت شده است كه امام صادق عليه السّلام فرمودند :
« حجّة اللّه على العباد النبيّ ، و الحجّة فيما بين العباد و بين اللّه العقل » ؛
حجّت خدا بر بندگان پيامبراناند و حجّت ميان بندگان و خدا عقل است « 3 » .
هامش
( 1 ) . المحاسن 1 / 192 ، مصابيح الظّلم ، باب 1 ، باب العقل ، ح 7 .
( 2 ) . علل الشّرايع 1 / 4 ، باب 6 .
( 3 ) . كافى 1 / 25 ، كتاب العقل و الجهل 22 .