دانشگاه را متنوّع كرد و با اين كار بر بار علمى دانشگاه افزود . لذا است كه امام عليه السّلام دانشجويان خود را بهسوى تخصّصهاى علمى راهنمايى مىكردهاند .
آن حضرت شخصا بر امر دانشآموزى آنان اشراف داشته و اشكالاتى كه در ضمن كار به وجود مىآمد حل كرده و حركت علمى دانشگاه را به پيش مىبردهاند . در اينجا نمىتوانيم همهء اين تخصّصهاى علمى را به بحث بگذاريم . امّا به ذكر بعضى از نمونههاى اين تخصّصها اكتفا مىكنيم .
الف - پزشكى : از امام صادق عليه السّلام دربارهء جسم انسان سؤال كردند . آن حضرت پاسخ دادند :
خداوند متعال انسان را با دوازده مفصل ، چهل استخوان و سيصد و شصت رگ آفريده است . اين رگها هستند كه بدن را آبيارى مىكنند و استخوانها هستند كه بدن را نگه مىدارند . گوشتها استخوانها را نگه داشته و اعصاب گوشتها را نگهدارى مىكنند . خداوند در دو دست انسان هشتاد و دو استخوان قرار داده كه در هر يك دست چهل و يك استخوان وجود دارد ، قسمتى از اين استخوانها كه در كف دست واقع شده ، سى و پنج استخوان ، دو استخوان در ساعد ، يك استخوان در بازو و سه استخوان در كتف كه مجموع آنها به چهل و يك استخوان مىرسد . در پاى انسان چهل و سه استخوان وجود دارد . سى و پنج استخوان در كف پا ، دو استخوان در ساق پا ، سه استخوان در زانو و يك استخوان در ران و دو استخوان در ناحيهء لگن .
و امّا ستون فقرات هر انسان هيجده مهره داشته و در هر طرف از پهلوى او ، نه دنده موجود است ، گردنش هشت استخوان و سرش سى و شش استخوان دارد . در دهان انسان گاه ، بيست و هشت و گاه سى و دو استخوان موجود است « 1 » .
هامش
( 1 ) . المناقب 4 / 256 ، بحار الانوار 14 / 480 .