امام صادق عليه السّلام فرمودهاند :
« من التواضع أن ترضى بالمجلس دون المجلس و أن تسلّم على من تلقى و أن تترك المراء و ان كنت محقّا ، و لا تحب أن تحمد على التقوى » ؛
از نشانههاى تواضع آن است كه به هر جايى كه براى نشستن شما پيدا مىشود راضى شويد و بر هر كسى كه مىبينيد سلام كنيد و از جدال و مناقشه بپرهيزيد اگرچه حقّ با شما باشد و دوست نداشته باشيد كه بر تقوا و پرهيزكارى كه خدا به شما عنايت كرده مورد تعريف و تمجيد ديگران قرار گيريد « 1 » .
و امام صادق عليه السّلام اصحاب خود را به تسليم شدن در برابر حقّ در مباحثات و گفتوگوها ، يا در برابر انتقاد صحيح و بجا سفارش مىكرد . آن حضرت ياران خود را به عدم تعصّب قومى ، عشيرهاى و مذهبى سفارش مىنمود . چرا كه جانبدارىهاى كوركورانه انسان را از شنيدن حقيقت بازمىدارد . حقيقتى كه همواره شعار اهل بيت عليهم السّلام بوده كه فرمود : هركس در برابر حقّ تسليم شود ، اوّلين كسى است كه به خداوند رسيده است « 2 » .
بعد چهارم : از ديگر اقدامات تربيتى كه امام صادق عليه السّلام با هدف رساندن اصحاب خود به سطح مطلوب از پختگى و سلامت فكر و جلوگيرى از به فساد كشيده شدن طرحها و برنامههاى آنان به مورد اجرا درمىآوردند ، دعوت به مطالعهء دقيق هر كار قبل از اقدام به انجام آن بود .
آن حضرت فرمودهاند : همواره سلامت و درستى كارها از راه بررسى و مطالعه به وجود مىآيد و عجله در كار باعث پشيمانى خواهد بود ؛ هركس كه در غير وقت مناسب به كارى دست بزند ، نتيجهء آن كار هم در غير زمان مناسب به بار خواهد آمد « 3 » .
هامش
( 1 ) . الحكم الجعفريّه / 35 .
( 2 ) . الحكم الجعفريّه / 60 .
( 3 ) . الحكم الجعفريّه / 60 .