آنگاه امام عليه السّلام ابو حنيفه را از عمل به قياس چنين نهى فرمودند :
اى نعمان ، پدرم از جدم پيامبر مرا خبر داده است كه اولين كسى كه قياس كرد شيطان بود كه چون خداوند به همهء ملائكه امر فرمود : بر آدم سجده كنيد ؛ گفت : ( گفت :
من از او بهترم . مرا از آتشى آفريدى و او را از گل آفريدى ) « 1 » .
ابو حنيفه بار ديگرى به محضر امام صادق عليه السّلام شرفياب شد ، امام صادق عليه السّلام از او پرسيد : آيا مىدانى كه كفارهء محرمى كه دندان رباعيهء [ چهار دندان ميان دندانهاى پيش و دندانهاى نيش ] آهويى را بشكند چيست ؟
ابو حنيفه اظهار بىاطلاعى كرد و گفت : اى پسر پيامبر نمىدانم .
امام فرمودند : آيا ندانستهاى كه آهو دندان رباعيه ندارد و فقط دندان ثنايا دارد ؟
ابو حنيفه براى بار سوم نيز با امام صادق عليه السّلام ديدار كرد در اين ديدار نيز از پاسخگويى به سؤالاتى كه امام عليه السّلام مطرح فرمودند بازماند .
از جمله پرسشهايى كه امام صادق عليه السّلام مطرح فرمودند اين بود : آيا قتل در نزد خدا گناه بيشترى دارد يا زنا ؟ ابو حنيفه گفت : البته قتل .
امام عليه السّلام فرمودند : چگونه است كه خداوند در اثبات قتل دو شاهد را كافى دانسته ولى در اثبات زنا حتما چهار شاهد را لازم مىداند ؟ ابو حنيفه هيچ پاسخى براى كلام امام عليه السّلام كه در واقع ردّ نظريهء قياس او بود نداشت .
سپس امام صادق عليه السّلام سؤال ديگرى را مطرح فرمودند : نماز بالاتر است يا روزه ؟ » ابو حنيفه در پاسخ گفت : البته نماز بالاتر است .
امام صادق عليه السّلام فرمودند : پس بنابر نظريهء قياس تو واجب است زن حايض نمازهايى را كه در حال حيض نخوانده بهجا آورد و قضاى روزههايى را كه در آن ايام نگرفته لازم نيست
هامش
( 1 ) . اصول كافى 1 / 58 ح 20 و به نقل از آن در بحار الأنوار 47 / 226 ح 16 .