امام عليه السّلام پاسخ دادند : « اگر بگويم به كار مىبندى ؟ »
جوان گفت : آرى به كار مىبندم .
فرمود : آنچه از اين راه به دست آوردهاى از خود دور كن ؛ آنچه را كه صاحبانش را مىشناسى به صاحبانش بازگردان و آن مقدار كه صاحبانش را نمىشناسى در راه خدا تصدق كن « 1 » .
دوم : فرهنگسازى براساس اصول سياسى صحيح و از راه بيان جايگاه ولايت غصب شده ، كه با استفاده از آيات قرآن انجام مىگرديد .
آن حضرت در شرايطى كه مكاتب فكرى حاكم بر فرهنگ جامعه فقط به پوستهء ظاهرى آيات قرآن بسنده كرده و از درك عمق و تأويل آن عاجز بودند ؛ آيهء شريف :
وَ إِذِ ابْتَلى إِبْراهِيمَ رَبُّهُ بِكَلِماتٍ فَأَتَمَّهُنَّ قالَ إِنِّي جاعِلُكَ لِلنَّاسِ إِماماً قالَ وَ مِنْ ذُرِّيَّتِي قالَ لا يَنالُ عَهْدِي الظَّالِمِينَ
؛ و چون ابراهيم را پروردگارش با كلماتى بيازمود ، و وى آن همه را به انجام رسانيد ، [ خدا به او ] فرمود : « من تو را پيشواى مردم قرار دادم .
[ ابراهيم ] پرسيد : « از دودمانم [ چطور ] ؟ » فرمود : « پيمان من به بيدادگران نمىرسد ) را اين گونه توضيح دادند كه : خداوند متعال ابتدا ابراهيم را به مقام بندگى خود برگزيد ، سپس او را به مقام نبوت منصوب كرد ، پس از آن به مقام رسالت ارتقايش داد پس از آن او را به مقام خلّت ( دوستى ) برگزيده و در نهايت او را منصب امامت داد ، آنگاه كه همهء شرايط لازم در او جمع شد به او خطاب كرد كه :
قالَ إِنِّي جاعِلُكَ لِلنَّاسِ إِماماً
؛ [ خدا به او ] فرمود : من تو را پيشواى مردم قرار دادم .
آنگاه امام صادق عليه السّلام ادامه دادند : « آنقدر اين مقام در چشم ابراهيم بزرگ جلوه نمود كه گفت :
قالَ وَ مِنْ ذُرِّيَّتِي قالَ لا يَنالُ عَهْدِي الظَّالِمِينَ
؛ [ ابراهيم ] پرسيد : « از دودمانم [ چطور ] ؟ » فرمود : « پيمان من به بيدادگران نمىرسد ؛ آرى هيچگاه بىخرد بر پرهيزگار
هامش
( 1 ) . ابن شهر آشوب ، مناقب 3 / 365 ، بحار الانوار 47 / 138 ، كافى 5 / 106 .