بخواهد كه ما نماز بخوانيم ، نماز مىخوانيم و اگر خداوند بخواهد كه ما شراب بخوريم ، شراب مىخوريم . آنان براى اين عقيده به چند آيهء قرآن نيز استناد كردهاند كه از آن جمله است :
وَ ما تَشاؤُنَ إِلَّا أَنْ يَشاءَ اللَّهُ
؛ و تا خدا نخواهد ، [ شما ] نخواهيد خواست « 1 » و
فَمَنْ يُرِدِ اللَّهُ أَنْ يَهْدِيَهُ يَشْرَحْ صَدْرَهُ لِلْإِسْلامِ وَ مَنْ يُرِدْ أَنْ يُضِلَّهُ يَجْعَلْ صَدْرَهُ ضَيِّقاً حَرَجاً
؛ پس كسى را كه خدا بخواهد هدايت نمايد ، دلش را به پذيرش اسلام مىگشايد ؛ و هركه را بخواهد گمراه كند ، دلش را سخت تنگ مىگرداند « 2 » .
روشن است كه معتقدان به چنين اعتقادى ، به خود اجازه مىدهند هر جنايت و معصيتى را انجام دهند . واجبات را انجام نداده و به ارتكاب محرّماتى چون شرب خمر ، زنا ، دزدى و قتل پرداخته و سپس بگويند خداوند خواست كه من دزدى كنم و دزدى كردم ؛ خواست خدا اين بود كه من زنا كنم و من زنا كردم . بدين ترتيب ، انسان هيچگونه اراده ، اختيار و تصرّفى در آنچه خداوند به او داده ندارد و هيچ استفادهاى از نعمت عقل نخواهد برد . پس چگونه طمع ثواب يا ترسى از عقاب خداوند خواهد داشت ؟ « 3 » .
2 . زندقه ( بىدينى ) : از ديگر افكارى كه در زمان امام صادق ظهور كرد ، تفكّر الحاد و بىدينى بود . البتّه از رشد و نموّ اينچنين افكار منحرفى در عالم اسلام ، كه عالم توحيد خالص است ، خصوصا در زمان قدرت و قوّت دين اسلام و در زمانهاى كه ديگر ملّتها براى آگاهى پيدا كردن از اسلام كه آخرين رسالت الهى است تلاش مىكردند ، نبايد تعجّب كرد . زيرا ستم و فسادى كه امويان در تمام عرصههاى زندگى مروّج آن بودند ، سبب ظهور چنين افكارى مىگرديد كه با تفكّرات اسلامى ضدّيت تام و تمام داشت .
هامش
( 1 ) . انسان / 30 .
( 2 ) . انعام / 125 .
( 3 ) . الامام الصّادق و المذاهب الاربعه 2 / 122 .