بنى اميّه و بهخاطر تقرّب جستن به دربار آنان جعل شده است . چراكه آنان گمان مىكردند با جعل چنين احاديثى بينى بنىهاشم را به خاك ماليده و از محبوبيّت بنى هاشم كم مىكنند « 1 » .
7 . اوضاع اخلاقى و اجتماعى امّت اسلام نيز در اين دوران بسيار وخيمتر شده بود . چراكه يزيد بن معاويه كه خود را خليفهء مسلمانان مىدانست به فسق مشهور شده بود . او شراب نوشيده ، با سگان و ميمونها بازى مىكرد و وقت خود را در ميان مردان و زنان آوازخوان گذرانده و تمام طبقات امّت اسلام از اين اوضاع اطّلاع داشتند . مروان بن حكم دستكمى از او نداشته بسيار بىآبرو و فاسد بود . اولاد و نسل او نيز همه بر شيوه و روش او بودند « 2 » .
امويان در بين مسلمانان روح عصبيّت قومى را ترويج كردند . آنان كسانى را كه نسب عربى داشته گرامى مىداشتند و غيرعرب را مىراندند . آنان روح نژادپرستى را ترويج كرده و با اين كار وحدت صفوف اسلامى را شكافتند و در دل فرزندان جامعهء اسلامى بذر شرّ و كينه كاشتند .
8 . امام باقر عليه السّلام در اين مرحله از عمر شريف خود در سايهء پدرى زندگى مىكرد كه با تمام وجود فعّاليت خود را براى بازسازى جامعهء اسلامى و محكم كردن پايههاى عقايد صحيح دينى بهكار مىبرد . آنجا كه امام زين العابدين عليه السّلام از طريق نشر ارزشهاى عقيدتى و اخلاقى از طريق دعاها و كارهايى چون املاء رسالهء حقوق و نظاير آن مىكوشيد تا يك جمعيّت صالح نظاممند به وجود آورد كه كار ايجاد تغييرات بنيادين را در جامعهء اسلامى برعهده بگيرد .
جامعهاى كه روزبهروز به سمت سقوط پيشمىرفت . امام باقر عليه السّلام نيز به مدّت
هامش
( 1 ) . شرح نهج البلاغه 9 / 138 .
( 2 ) . شرح نهج البلاغه 11 / 46 .