بزرگوارش حضرت امام سجّاد عليه السّلام ، پديدهء انحراف سياسى بود كه در برنامهريزى امويان براى تبديل خلافت رسول اللّه به پادشاهى موروثى نمود پيدا كرد . آنان بر حسب اين انحراف شوم حكومت را نسلاندرنسل به ارث برده و مناصب دولتى را بر دوستان و فاميل خود تقسيم مىنمودند .
امام باقر عليه السّلام در اين دوران در برابر يك مصيبت ديگر نيز قرار داشت و آن دشمنى بىحدّومرز امويان با علويان بود . اين دشمنى را مىتوان در پديدهء سبّ و لعن حضرت امام امير المؤمنين علىّ بن ابى طالب عليه السّلام ( كه جدّ اعلاى امام محمّد باقر عليه السّلام بود ) بر بالاى منابر در مدّت بيش از 60 سال به وضوح ديد .
5 . از ديگر رويدادهاى برجستهء دوران حيات امام باقر عليه السّلام نهضتهاى مسلّحانهء پىدرپى بر ضدّ حكومت اموى بعد از واقعهء جاويدان كربلا بود . قيام مردم مدينه در سال 63 هجرى ، قيام توّابين در سال 65 هجرى ، قيام مختار بن ابى عبيدهء ثقفى و قيام زبيريان طرفداران عبد اللّه بن زبير در سال 66 هجرى ، قيام مطرّف بن مغيرة بن شعبه در سال 77 هجرى ، تمرّد عبد الرّحمان بن محمّد بن اشعث در حكومت عبد الملك بن مروان در سال 81 هجرى مىتواند به وضوح اين مسأله را براى ما آشكار كند « 1 » .
6 . از ديگر پديدههاى اين دوران مىتوان به پديدهء دردناك جعل احاديث اشاره كرد . در اين برهه ، اين پديدهء شوم بهشدّت انتشار يافته و امويان از اين وسيله براى حفظ و بقاء سلطنت خود استفادهء شايانى مىكردهاند . تا جايى كه ابن طرفه كه به نفطويه معروف است ، در كتاب تاريخ خود آورده است كه :
بيشتر احاديث جعلى كه در فضايل صحابه وارد شده است ، همه در ايّام
هامش
( 1 ) . البدايه و النّهايه 9 / 138 .