ميراث كلامى امام باقر عليه السّلام
امام باقر عليه السّلام در بسيارى از درسهاى خود مسائل كلامى را مورد بحث قرار دادهاند . همچنين از مشكلترين مسائل كلامى و دقيقترين مباحث اين علم از آن حضرت سؤال مىشده و آن حضرت به نحو احسن به آنها جواب مىدادهاند .
شايسته است اين مطلب را ذكر كنيم كه عصر امام باقر عليه السّلام در ميان ديگر دورههاى تاريخ اسلام از حسّاسيت فوق العادهاى نسبت به مسائل اعتقادى و كلامى برخوردار بوده است . چراكه در آن عصر امتداد فتوحات اسلامى به اغلب مناطق جهان و كشورها و ملّتهاى روى كرهء زمين رسيده و اين مطلب باعث جوشش كينه در دلوجان دشمنان اسلام خصوصا در ميان ملّتهايى كه توسّط اسلام شكست خورده بودند شده بود . آنها به عكس العمل اين شكست دست به حملات تبليغاتى بر ضدّ عقايد اسلامى زده و شكّ و شبهه را در بين فرزندان مسلمانان رواج دادند . البتّه حكومتهاى اموى كه در آن عصر به حكومت مىرسيدند ، جرياناتى را كه داراى افكار ضدّ اسلامى بودند نهتنها مورد مبارزه قرار نداده ، بلكه آنها را تقويت نيز مىنمودند ، و اگر يكى از پادشاهان سلسلهء بنى اميّه در مقابل يكى از اين جريانها مقاومتى از خود نشان داده بود ، حتما تاريخ آن را ثبت مىكرد ، امّا از ورق زدن صفحات تاريخ هرگز اثرى از چنين مقاومت و مبارزهاى ديده نمىشود . در چنين بحبوحهاى كه هيچ كس براى نجات اعتقادات مسلمين سر بلند نمىكرد ، امام باقر عليه السّلام به اين امر مهمّ همّت گماشت و جريانات انحرافى و دشمن اسلام را رسوا كرده و به دلايل و براهين رسا و بليغ ، عقايد آنها و شكّ و شبهههائى كه آنها ايجاد