درخواست كمك و سؤال از ديگران نهى مىنمود . آن حضرت در اين رابطه فرموده است :
« لو يعلم السائل ما في المسألة ما سأل أحد أحدا ، و لو يعلم المعطي ما في العطيّة ما ردّ أحد أحدا » ؛
اگر سائل و گدايى كه از مردم چيزى مىخواهد ، مىدانست كه حقيقت اين كار چيست [ و چه ذلّتى در اين كار نصيب او مىشود ] ، هرگز از كسى كمك نمىخواست ، و اگر كسانى كه به سائل چيزى مىدهند مىدانستند كه در دادن اين پول چه ثوابى نهفته است ، هرگز كسى دست نياز كسى را خالى برنمىگرداند « 1 » .
امام باقر عليه السّلام تعامل اقتصادى در ميان گروه صالحان و حتّى در ميان آنها و ديگر گروهها را براساس قاعدهء لا ضرر و لا ضرار كه آن را از جدّ بزرگوار خود حضرت رسول اكرم صلّى اللّه عليه و إله روايت نموده است استوار مىدانست « 2 » .
نهم : امام باقر عليه السّلام و نظام اجتماعى گروه صالح
نظام اجتماعى گروه صالح يعنى شيعه ، مصداق واقعى نظام اجتماعى اسلامىاى بود كه پايههاى آن را قرآن كريم ريخته و پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و إله آن را بنا نهاده بود . اين نظام براساس اصول اخلاقى در تعامل و روابط بنا گرديده بود كه در رأس همهء آن اصول ، « اخلاق نيكو » بوده است ، امام باقر عليه السّلام فرمودهاند : از ميان مؤمنان آنكس ايمان كاملترى دارد كه اخلاق بهترى داشته باشد « 3 » .
و از نشانههاى حسن خلق اين است كه افراد هميشه با رويى گشاده با
هامش
( 1 ) . كافى 4 / 20 .
( 2 ) . كافى 5 / 292 ، براساس اين قاعده افراد اجتماع بايد در تعامل با يكديگر بهگونهاى عمل كند كه هيچگاه حقى از كسى ضايع نگردد .
( 3 ) . كافى 2 / 99 .