« محروم » كسى است كه از نظر عقلى داراى سلامت كامل و همچنين داراى حرفه و شغل مىباشد ، امّا از نظر رزقوروزى در گشايش به سر نمىبرد « 1 » .
« فقير » كسى است كه باوجود نياز مالى از كسى تقاضاى كمك نمىكند ، امّا « مسكين » آن است كه نياز مالىاش به حدّى است كه وادار به كمك خواستن از ديگران مىشود « 2 » .
و واجب است كه پرداختن زكات به مستحقّ همراه با احترام باشد . از ابو بصير روايت شده است كه گفت : به امام باقر عليه السّلام عرض كردم : مردى از اصحاب ما هست كه مستحقّ است امّا از اينكه زكات دريافت كند خجالت مىكشد . من زكات را به او مىدهم ولى به او نمىگويم كه اين زكات است . آيا اين كار صحيح است ؟
امام باقر عليه السّلام پاسخ دادند : پول را به او بده و نام زكات بر آن مگذار و باعث خوارى مؤمنى مشو « 3 » .
پرداخت زكات نيز سزاوار است به اندازهاى باشد كه مستحقّ زكات را بىنياز كند تا اينكه حالت نياز در او باقى نماند . امام باقر عليه السّلام فرمودهاند : هنگامى كه به او ( نيازمند ) پولى مىپردازيد ، نيازش را بر طرف كنيد « 4 » .
در برابر زكات موارد مصرف خمس منحصرا در دست امام معصوم عليه السّلام است . امام باقر عليه السّلام فرمودهاند : خمس مخصوص خدا و پيغمبر و ما ( اهل بيت ) مىباشد « 5 » .
خمس ملك امام معصوم عليه السّلام است . البتّه اين ملكيّت به اعتبار منصب
هامش
( 1 ) . كافى 3 / 500 .
( 2 ) . كافى 3 / 502 .
( 3 ) . كافى 3 / 564 .
( 4 ) . كافى 3 / 548 .
( 5 ) . كافى 1 / 539 .