آن حضرت همچنين فرمودهاند : « تمام الحج لقاء الإمام » ؛ كامل شدن عمل حجّ به ديدار امام مىباشد « 1 » .
بنابراين روابط بين امام و بدنهء شيعه از طريق وكيلان آن حضرت كه پيشگامان گروه شيعه بودند همچنين از طريق نامهنگارى انجام مىشده است .
ج . روابط ميان افراد : امام باقر عليه السّلام تأكيد بسيارى بر ادامه و استمرار روابط بين افراد گروه صالحان داشته و در اين رابطه فرمودهاند :
در خانههاى خود باهم ديدوبازديد كنيد . چراكه اين كار باعث زنده شدن امر ما مىشود ، و خداوند بندهاى را رحمت كند كه امر ما را زنده كند « 2 » .
امام باقر عليه السّلام همچنين از جدائى و بريدن از يكديگر بهشدّت نهى كرده و فرمودهاند : هيچگاه دو مؤمن بيش از سه روز با يكديگر قهر و جدايى نمىكنند مگر اينكه در روز سوّم من از هر دوى آنان ابراز بيزارى مىكنم « 3 » .
به آن حضرت عرض شد : اى فرزند رسول خدا ، فرمايش شما در رابطهء با ظالم ، صادق است . امّا مظلوم را چه مىشود كه شما از وى ابراز بيزارى مىكنيد ؟ امام باقر عليه السّلام در پاسخ فرمودند : مظلوم را چه مىشود كه به سوى ظالم نمىرود تا به او اظهار كند : من بر تو ستم كردهام و گناه را به گردن خود بيندازد تا در ميان دو مؤمن صلح و سازش ايجاد كند « 4 » .
هامش
( 1 ) . كافى 4 / 549 .
( 2 ) . خصال 1 / 22 .
( 3 ) . خصال 1 / 183 .
( 4 ) . خصال 1 / 183 .