« من كان ظاهره أرجح من باطنه خفّ ميزانه » ؛
هركس ظاهرش از باطن او زيباتر باشد در روز قيامت كفّهء ترازوى او سبك خواهد بود « 1 » .
ب . تبعيّت ارادهء انسان از ارادهء خدا
كامل شدن نفس انسان جز با تطبيق ميان ارادهء انسان و ارادهء الهى حاصل نمىشود و اين مهم نيز جز با تبعيّت كردن از راه و روشى كه خداوند براى زندگى انسان تعيين نموده است به دست نمىآيد . البتّه اين تطابق نيازمند به مبارزه با هواى نفس ، تسلّط بر شهوات نفسانى و مقيّد كردن نفس به قيد و بندهاى شرعى است . چراكه مبارزه با نفس انسان را براى تكميل نفس و تزكيهء آن براساس راه و روشى كه خداوند متعال در زندگى براى انسان مقرّر فرموده است آمادهء دريافت فيض الهى مىنمايد .
امام باقر عليه السّلام در اين رابطه فرمودهاند :
خداوند متعال مىفرمايد : به عزّت و جلالم سوگند ، هيچ بندهاى از بندگان من خواست مرا بر هواى نفس خود مقدّم نمىدارد مگر اينكه قلبش را بىنياز كرده و همّتش را در امر آخرتش قرار خواهم داد « 2 » .
ج . درك انسان از مراقبت دائمى خداوند از او
از عوامل ديگرى كه تزكيه جز باوجود آن كامل نمىشود اين است كه انسان احساس كند ، خداوند به جهت احاطهاى كه به تمام شئون وى دارد ،
هامش
( 1 ) . تحف العقول / 214 .
( 2 ) . جامع الاخبار / 270 .